Auto-immuunziekten kunnen diverse huidaandoeningen veroorzaken. Hieronder worden verschillende auto-immuunziekten en hun bijbehorende huiduitslag symptomen besproken.
Wat zijn Auto-immuunziekten?
Bij auto-immuunziekten valt het afweersysteem van het lichaam de eigen cellen aan, wat leidt tot ontstekingen en schade aan weefsels en organen. De verschijnselen ontstaan door een afweerreactie van het lichaam waarbij antilichamen gevormd worden tegen het eigen lichaam.
Veelvoorkomende Auto-immuunziekten met Huiduitslag
Systemische Lupus Erythematodes (SLE)
SLE is een auto-immuunaandoening gekenmerkt door onder andere een vlindervormige huiduitslag op het gezicht en zonovergevoeligheid. De aandoening komt vaker voor bij mensen van Afrikaanse, latijns-Amerikaanse of Aziatische afkomst. SLE is een ziekte van je afweer. Je afweer valt dan je eigen lichaam aan. Dit heet een auto-immuunziekte. Hierdoor krijg je ontstekingen in verschillende organen. Het is niet bekend wat de oorzaak is van SLE. Artsen denken dat het misschien komt door erfelijke aanleg samen met dingen in de omgeving. Zoals zonlicht. Een erfelijke aanleg zorgt voor een grotere kans om een ziekte te krijgen. Bij SLE maakt zonlicht die kans nog groter.
Door de ontstekingen kun je veel verschillende klachten krijgen. Bijvoorbeeld:
- Koorts
- Ontstekingen in je gewrichten: Hierdoor heb je pijn in je gewrichten en kunnen ze stijf voelen.
- Plekken op de huid: Heb je een donkere huid? Dan kun je donkere plekken op je huid krijgen. Later krijg je soms juist witte plekken. Heb je een lichte huid? Dan kun je rode plekken krijgen en later ook donkere plekken.
- Ontsteking van je hartspier of het zakje dat om je hart zit (hartzakje): Hierdoor kun je pijn op de borst krijgen of snel en moeilijk gaan ademen.
- Ontsteking van je longen: Je kunt hierdoor moeten hoesten. En je kunt pijn hebben bij ademen. Ook adem je misschien snel en moeilijk (kortademig zijn).
- Ontsteking van je nieren: Meestal geeft dit geen klachten. Als het erger wordt, kun je een hoge bloeddruk krijgen. Of dikke enkels doordat je vocht vasthoudt.
Door de ontstekingen kun je snel moe zijn en minder zin in eten hebben. De ziekte kan ook zorgen voor problemen met je gezin, werk of hobby's. 3 van de 10 mensen met SLE hebben ook een ziekte waardoor ze een grotere kans hebben om bloedproppen in hun bloedvaten te krijgen (trombose).
Lees ook: Hoe auto afschrijving berekenen?
Behandeling van SLE
Samen met je arts kijk je welke behandeling je kunt en wilt krijgen. Dit ligt ook aan waar je klachten hebt en hoe erg je klachten zijn. Je arts is meestal een arts die veel weet over SLE (reumatoloog of internist). ) om te zorgen dat de ziekte rustig blijft. Hierdoor kunnen je klachten minder worden en blijven. Daarnaast krijg je vaak medicijnen die je afweer minder maken. Je kunt deze medicijnen krijgen als pillen, prikken of via een slangetje in een bloedvat (infuus). . Hierdoor worden de ontstekingen minder waardoor de ziekte rustig wordt.
Welke invloed heeft SLE (LUPUS) op mijn leven en SLE uitleg dr Kamphuis in Sophia Ziekenhuis
Medicijnen die gebruikt worden bij SLE
- Hydroxychloroquine: Het remt het ontstekingen bij reuma, lupus erytematodes (LE) en lichtovergevoeligheid.
- Prednison: Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.
Adviezen om klachten van SLE te verminderen:
- Gebruik je medicijnen zoals je arts of verpleegkundige je verteld heeft. Zo blijven de medicijnen goed werken.
- Bescherm jezelf goed tegen de zon. Zonlicht kan je klachten erger maken. Gebruik een zonnebrandcrème met factor 30 of hoger als je naar buiten gaat. Draag kleding met lange mouwen en een hoed of pet met een brede rand. En draag een zonnebril om je ogen te beschermen.
- Zorg voor een gezond gewicht en beweeg genoeg. Door gezond te eten en genoeg te bewegen blijf je fitter.
- Rook niet en drink geen alcohol. Stop met roken. Je kunt hulp krijgen om te stoppen. Je huisarts, praktijkondersteuner of een stoppen-met-roken-coach kan je helpen. Geen alcohol drinken is het beste voor je gezondheid.
- Praat met anderen over je ziekte. Hierdoor kun je steun van anderen voelen. Dit kan bijvoorbeeld je partner zijn of familie of vrienden. Of praat met andere mensen die SLE hebben.
Cutane Lupus Erythematosus (CLE)
Cutane Lupus Erythematosus (CLE) verwijst naar vormen van lupus waarbij alleen de huid is aangedaan. Er zijn verschillende vormen van cutane lupus erythematosus. De huidafwijkingen ontstaan in korte tijd en kunnen over het hele lichaam verspreid zitten. Het zijn kleine en grote rode vlekken, soms wat verheven, soms wat licht schilferend. Het gaat vanzelf weer voorbij in uren tot weken, maar vaak zijn er hormoonzalven nodig om de huid rustig te krijgen. De huid reageert sterk op zonlicht en geeft op de zonbeschenen gebieden rode huiduitslag. Een klassiek voorbeeld hiervan is de zogenoemde vlindervormige rode huiduitslag in het gezicht. Hierbij zijn de patiënten vaak heel ziek. Met name op zonblootgestelde lichaamsdelen, zoals nek, bovenzijde rug en borst, onderarmen en handen ontstaan veel ronde of ringvormige rode en schilferende plekken. De huidafwijkingen ontstaan vaak geleidelijk en trekken meestal langzaam weg zonder littekens. De patiënt voelt zich hier vaak ziek bij.
Lees ook: Vind de perfecte autodealer in Huizen
Subtypen van Cutane Lupus Erythematosus:
- Cutane Discoïde Lupus Erythematosus (CDLE): Er ontstaan rode, licht schilferende plekken, meestal op zonbeschenen delen van het lichaam. Deze plekken hebben vaak de vorm van een munt. CDLE kan op elke leeftijd ontstaan, maar begint meestal tussen het 20e en 45e levensjaar. Met name op de zonbeschenen lichaamsdelen (oren, bovenop het hoofd en de wangen) ontstaan rode, meestal ronde plekken. Als de plekken net ontstaan, zijn ze vaak ook dikker en ruw. In de loop van de tijd worden de plekken meestal dunner en kunnen er littekens ontstaan. De plekken zitten vaak op uw behaarde hoofd en gezicht. Als de plekken bovenop het hoofd zitten kunnen de haren daar verdwijnen.
- Subacute Cutane Lupus Erythematodes (SCLE): Daarbij ontstaan rode schilferende vlekken, vooral op zonbeschenen lichaamsdelen. Deze vlekken komen vaak symmetrisch voor op de huid. SCLE komt zelden voor. De aandoening komt vaker voor bij mensen met een blanke huid en vaker bij vrouwen dan bij mannen (2-3:1).
Verschillende vormen van Lupus Erythematodes
Dermatomyositis
Dermatomyositis is een auto-immuunziekte waar de oorzaak niet van bekend is. Het is een ziekte waarbij de spieren van de romp, bovenarmen en bovenbenen zijn aangedaan. Hiernaast zijn er typische huidafwijkingen aanwezig, vooral rond de ogen en op de armen en benen. Dermatomyositis is een auto-immuun ziekte waarbij het afweersysteem de huid en/of spieren aanvalt. Het betreft een ontstekingsziekte van de huid en/of spieren. Soms kunnen ook de longen of het hart worden aangetast. Naar schatting krijgen in Nederland 3 per 100.000 mensen dermatomyositis.
Symptomen van Dermatomyositis:
- Dermatomyositis: een auto-immuunziekte met betrokkenheid van de huid en spieren. De ontsteking van huid en spieren speelt niet altijd gelijktijdig op.
- Antisynthetase syndroom: een variant van dermatomyositis waarbij in bloed bepaalde antistoffen gevonden worden en waarbij vaak ook de longen zijn aangedaan. Zonder behandeling ontstaat er longfibrose. Patiënten met het antisynthetase syndroom hebben vaak typische huidafwijkingen de handen, zgn. mechanic’s hands met droge schilferende handpalmen die eruit zien alsof men veel handenarbeid verricht.
Het eerste teken van dermatomyositis is vaak typische huiduitslag op de knokkels van de handen, ellebogen en knieën. Ook kunnen patiënten een paars-rode kring rond de ogen krijgen en een rode uitslag op de borst en in de hals. Dit zgn. Spierontsteking uit zich als spierpijn en zwakte in de bovenarmen en bovenbenen. Sommige mensen krijgen moeite met slikken of het hoofd op te heffen. Tevens kunnen patiënten zich algeheel ziek voelen en koorts krijgen, en last krijgen van nachtzweten en gewichtsverlies.
Lees ook: Elektrische Auto Pechhulp
Andere Auto-immuunziekten met Huiduitslag
- Atopisch eczeem of constitutioneel eczeem: Atopisch eczeem of atopische dermatitis of constitutioneel eczeem is een langer durende (chronische) huidaandoening. Het ontstaat door een ontstekingsreactie in de huid. Atopisch eczeem is de meest voorkomende variant. Deze vorm treedt vooral op bij jonge kinderen.
- Lichen Planus (LP): LP is een niet-besmettelijke ontsteking van de huid en slijmvliezen (bijv. mond), waarbij er kleine, jeukende, rood tot licht paarse, vlakke bultjes ontstaan. Bij ongeveer de helft van de mensen met LP van de huid, zijn ook de slijmvliezen aangetast.
- Lichen Sclerosus (LS): Lichen sclerosus (LS) is een chronische niet-besmettelijke ontsteking van de huid waarbij de huid langzaam porseleinwit verkleurt en haar elasticiteit verliest. De aandoening komt vaker voor bij volwassenen dan bij kinderen en waarschijnlijk met name bij vrouwen na de menopauze.
- Morfea: Morfea is een zeldzame huidaandoening, gekenmerkt door ontsteking en verlittekening van de huid. Het komt voor bij kinderen en bij volwassenen. Morfea kent verschillende verschijningsvormen, waarbij lineaire morfea (lijnvormige huidafwijkingen) het meest voorkomt bij kinderen. Morfea kan op de ledematen voorkomen, maar ook in het gelaat en op de romp.
- Psoriasis: Psoriasis is een veel voorkomende, niet besmettelijke chronische aandoening. Bij ongeveer 2-3% van de Westerse bevolking komt dit voor, in Nederland bij naar schatting tussen de 400.000 en 500.000 mensen. Je herkent psoriasis aan de platte plekken met rode, schilferige huid.
- Vitiligo: Vitiligo is een aandoening waarbij er melkwitte vlekken op de huid ontstaan doordat de pigmentcellen in de huid kapot gaan. Vitiligo komt best vaak voor. Ongeveer 0.5 tot 2% van de wereldbevolking heeft de aandoening.
- De ziekte van Kawasaki: De ziekte van Kawasaki is een auto-immuun ziekte waarbij er ontsteking in de middelgrote bloedvaten plaatsvindt. Hierbij worden koorts en verschillende huidafwijkingen gezien. Het is niet helemaal duidelijk waardoor de ziekte wordt veroorzaakt. Waarschijnlijk is er sprake van een te sterk werkend afweersysteem, waardoor afweercellen de vaatwand aanvallen.
Diagnose en Behandeling
De diagnose van auto-immuunziekten wordt gesteld op basis van klachten, lichamelijk onderzoek en aanvullend onderzoek zoals bloedonderzoek en huidbiopten. De behandeling is afhankelijk van de specifieke aandoening en kan bestaan uit medicijnen die de ontsteking remmen en het immuunsysteem onderdrukken.
Algemene Behandelingen:
- Corticosteroïdzalf: Lokale behandeling van cutane LE bestaat vaak uit een corticosteroïdzalf (‘hormoonzalf’).
- Tabletten: Ernstige of uitgebreide gevallen van cutane LE worden soms ook behandeld met tabletten. Bij systemische lupus erythematosus (SLE) worden vaak tabletten voorgeschreven.
Het doel van de behandeling van cutane LE is de schade aan de huidplek en de klachten te verminderen. Lupus erythematosus gaan meestal niet vanzelf over; er bestaat geen behandeling die de ziekte geneest. De klachten kunnen wel onder controle worden gebracht en rustig worden gehouden met geneesmiddelen. Het beloop is erg wisselend: soms blijft dezelfde plek langdurig actief, soms ontstaan er ook nieuwe huidplekken of klachten.
Belangrijke Adviezen:
- Vermijd zonlicht: Vermijd zoveel mogelijk blootstelling aan zonlicht. Zonlicht (UV-licht) is een belangrijke uitlokkende en verergerende factor bij cutane LE en SLE. Zonlicht kan niet alleen de huidafwijkingen, maar ook de inwendige aandoeningen verergeren.
- Roken: Roken leidt tot meer ziekteactiviteit van LE, dit wil zeggen meer en ernstigere huidafwijkingen en algehele klachten.
Overzicht van Auto-immuunziekten en Huiduitslag
| Aandoening | Kenmerken | Huiduitslag Symptomen |
|---|---|---|
| Systemische Lupus Erythematodes (SLE) | Auto-immuunziekte met ontstekingen in diverse organen | Vlindervormige huiduitslag op het gezicht, zonovergevoeligheid |
| Cutane Lupus Erythematodes (CLE) | Vorm van lupus waarbij alleen de huid is aangedaan | Rode, schilferende plekken, vaak op zonbeschenen gebieden |
| Dermatomyositis | Auto-immuunziekte met ontsteking van spieren en huid | Typische huiduitslag op knokkels, ellebogen, knieën, paars-rode kringen rond de ogen |
| Atopisch Eczeem | Chronische huidaandoening door ontstekingsreactie | Jeukende, rode, ontstoken huid, vooral bij jonge kinderen |
| Lichen Planus | Ontsteking van huid en slijmvliezen | Kleine, jeukende, rood tot paarse bultjes |
| Lichen Sclerosus | Chronische ontsteking van de huid | Porseleinwitte verkleuring van de huid, verlies van elasticiteit |
| Morfea | Zeldzame huidaandoening met ontsteking en verlittekening | Ontsteking en verlittekening van de huid |
| Psoriasis | Veel voorkomende chronische aandoening | Platte plekken met rode, schilferige huid |
| Vitiligo | Aandoening waarbij pigmentcellen kapot gaan | Melkwitte vlekken op de huid |