Sommige auto’s hebben gewoon even wat tijd nodig voordat ze de liefde en aandacht krijgen die ze verdienen. Bijvoorbeeld de Porsche 944, maar ook de BMW 3-serie Compact. Hoewel het qua verkopen geen onaardig model was voor BMW, was het bij weinig mensen het lievelingetje. De laatste jaren hebben we het idee dat de Compact steeds meer harten weet te winnen. Een paar decennia te laat, maar ach.
De Unieke BMW M3 Compact (E36)
BMW bouwde precies één exemplaar van de M3 Compact (E36). Heel lastig was het niet, want de neus is voor het overgrote deel hetzelfde als die van de BMW M3 Coupé. Voorin lag de 3,2-liter zes-in-lijn met 321 pk. De Compact weegt sowieso al iets minder dan de Coupé, maar door het monteren van bijvoorbeeld lichtgewicht Recaro-stoelen was de BMW M3 Compact maar liefst 150 kilo lichter dan zijn grotere broer. De wielbasis van de Compact en de Coupé zijn trouwens gelijk.
De grote verschillen - behalve het formaat - tussen de Compact en zijn andere carrosseriegenoten zijn de onderdelen. Om kosten te besparen, monteerde BMW onderdelen van de vorige generatie 3-serie (de E30, voor liefhebbers), bijvoorbeeld delen van het dashboard.
‘Ondanks - of misschien wel dankzij - zijn buitengewoon krachtige output is de BMW M3 Compact E36 nooit in serieproductie gegaan’, zegt BMW. Tussen de regels door lezen we dat de kleine M3 eigenlijk té goed was, en dat hij waarschijnlijk in het vaarwater van de coupé en sedan zou komen. De andere 3-series moesten het topmodel blijven, vermoeden we.
De BMW E36 is geliefd onder autoliefhebbers vanwege zijn uitgebalanceerde rijdynamiek, betrouwbaarheid (mits goed onderhouden), en zijn tijdloze design. Toch was dat lang niet altijd het geval. Er zijn jaren geweest waarin je voor vrijwel geen geld een BMW E36 M3 kon aanschaffen die je jarenlang van het grootste plezier op het circuit kon voorzien. Pas de laatste jaren zijn de prijzen aan het stijgen en weten liefhebbers de E36, in al haar uitvoeringen, op waarde te schatten.
Lees ook: E36 Compact Tuning Nederland
Geschiedenis van de BMW E36
De BMW E36 is de derde generatie 3 Serie van BMW. Het is de opvolger van de legendarische E30 3 Serie. BMW bracht in 1990 de E36 op de markt. Hij volgde de BMW E30 op, en werd op zijn beurt in 1998 vervangen door de E46. Hij was een stuk ruimer en krachtiger dan de E30, maar daardoor ook aanzienlijk zwaarder. De ontwikkeling van de E36 begon in 1981 en het design werd sterk beïnvloed door aerodynamica. Dat kun je bijvoorbeeld goed zien aan de kleine, smalle buitenspiegels en de gestroomlijnde koplampen. Verantwoordelijk voor het design waren de hoofdontwerpers Pinky Lai en Boyke Boyer.
Carrosserievarianten
- 4-deurs sedan, 1990 tot 1998
- 2-deurs coupé, 1990 tot 1999
- 2-deurs cabriolet, 1993 tot 1999
Er zijn verschillende uitrustingsvarianten: Comfort, Edition, Executive Comfort of Executive Sport.
Veiligheid
De beschikbare veiligheidsuitrusting omvatte een bestuurdersairbag, een passagiersairbag (vanaf 1993) en zijdelingse impact airbags in latere modellen, ABS remmen en stabiliteitscontrole.
Motoren
Het motorenaanbod bestaat uit vier en zes-in-lijn-benzinemotoren, met vermogens van 98 pk tot maximaal 321 pk in de M3. Dieselen kon ook, met keuze uit vier motoren, met vermogens van 89 tot 141 pk. Zoals het hoort bij een BMW, hebben alle uitvoeringen achterwielaandrijving.
BMW M3 E36
BMW brengt van de 3 Serie ook altijd een BMW Motorsport model uit: de M3. De M3 E36 kreeg in eerste instantie een 3.0-liter zes-in-lijn onder de motorkap, die 286 pk en 320 Nm koppel leverde. Na 1995 werd dit opgeschroefd naar een 3.2-liter, met 321 pk en 350 Nm koppel.
Lees ook: Trekhaak monteren op je BMW E36 Compact: Zo doe je dat!
BMW M3 GT
Dan is er ook nog de BMW M3 GT. Dit was een gelimiteerde Europese editie, in de kleur British Racing Green. Er zijn 356 exemplaren gebouwd, allemaal met productiejaar 1995. Deze versie had 295 in plaats van 286 pk. Hij is daarnaast 30 kilogram lichter, dankzij het gebruik van lichte materialen, zoals aluminium. De topsnelheid van dit model bedraagt 275 km/u. Het gaat hier om een homologatiemodel.
Productie en Succes
De auto werd gebouwd van 1990 tot 1998. In dat jaar verving de E46 3 Serie de E36, behalve de coupé variant, die nog een jaar langer in productie bleef. De E36 was een enorm succesnummer voor BMW. Achterwielaandrijving, een prima chassis en onder andere keuze uit heerlijke zescilinders zorgen ervoor dat de 3 Serie een heuse klassieker in wording is. Sterker nog: de jongste exemplaren die je nu kunt kopen zijn 15 tot 25 jaar oud.
Aandachtspunten bij Aankoop
Voordat we aan de specifieke aandachtspunten beginnen moeten we eerst benadrukken dat we het hier hebben over oude auto’s. De voor de hand liggende zaken als checken op roest, onderhoudshistorie, staat van slijtageonderdelen als banden, draagarmrubbers, wiellagers, remmen, etc. zijn vanzelfsprekend en zullen we niet allemaal los behandelen. Een auto met een volledig afgestempeld onderhoudsboekje zul je niet vaak meer aantreffen aangezien veel van deze auto’s al vaak van eigenaar zijn gewisseld. Daarnaast zijn het altijd populaire auto’s geweest en dus kan het ook zijn dat er is gerommeld met bijvoorbeeld kilometerstanden.
Mocht je een E36 tegenkomen die een ander mankement heeft dan de bovengemiddeld voorkomende zaken die wij hieronder op een rij hebben gezet: Google is je vriend.
- Veel van de E36 waterpompen hadden plastic schoepenwielen die na verloop van tijd verzwakten en stuk gingen. Daardoor werd er geen koelwater meer rondgepompt, met als resultaat oververhitting.
- De motoren met dubbele bovenliggende nokkenas lekken soms olie.
- Een rammelend geluid bij een zescilinder heeft meestal één van de volgende twee oorzaken:
- VANOS (vanaf 1992) loopt op z’n laatste beentjes. VANOS is mooi voor de prestaties, maar zorgt nog wel eens voor problemen. Reparaties zijn met name duur door het arbeidsloon, dus als je zelf een beetje handig bent kan je veel geld besparen. Onderdelen zijn goed te krijgen via BMW of bij aftermarket leveranciers.
- De kettingspanners hebben hun beste tijd gehad.
- De vacuümslangen willen nog wel eens scheuren of poreus raken. Dit is te herkennen aan afslaan bij stilstand of onregelmatig stationair lopen.
- De 323i en 328i van voor 1998 hadden er nog wel eens last van dat de Nikasil coating van de cilinderwanden losliet.
- De bovenste buis van de radiator barst vaak, als gevolg van materiaalmoeheid. Hetzelfde geldt voor het thermostaathuis.
- Als de koppeling traag reageert kan dit liggen aan een kapotte Clutch Delay Valve die op sommige motorvarianten was gemonteerd.
- Een bonkend geluid aan de achterzijde bij langzaam rijden of gas los, is vaak het gevolg van het loskomen van de differentieelbouten.
- De achterste veren breken nog wel eens, wat resulteert in een auto die op z’n kont hangt.
- De clips die de zijramen vasthouden willen nog wel eens breken, met als gevolg dat je raam scheef gaat hangen of helemaal in de deur valt.
Bringing a 27-Year-Old BMW E36 Back to Life!
Technische Gegevens
Motorisatie
Ten tijde van de E36-generatie van de BMW 3 Serie was er nog lang geen sprake van elektrificatie, en ook turbomotoren waren bij BMW niet gebruikelijk. Het motorgamma bestond dus uit atmosferische vier- en zescilinders-in-lijn op benzine en diesel.
Lees ook: Veilig en Stijlvol fietsen vervoeren met Volkswagen
- 316i: 1,6-liter viercilinder (73 kW/99 pk, later 75 kW/102 pk)
- 318i: 1,8-liter viercilinder (83 kW/113 pk)
- 318is: 1,9-liter viercilinder (103 kW/140 pk)
- 320i: 2,0-liter zes-in-lijn (110 kW/150 pk)
- 323i/323ti: 2,5-liter zescilinder (125 kW/170 pk)
- 325i: 2,5-liter zes-in-lijn (141 kW/192 pk)
- 328i: 2,8-liter zes-in-lijn (142 kW/193 pk)
- M3: 3,0-liter zes-in-lijn (210 kW/286 pk), later 3,2-liter (236 kW/321 pk)
- 325td: 2,5-liter zes-in-lijn diesel (85 kW/115 pk)
Afmetingen
De BMW 3 Serie Sedan van de E36-generatie had een lengte van 4,43 meter, breedte van 1,70 meter en hoogte van 1,39 meter. De Touring had identieke afmetingen. De coupé was even lang, maar voegde een centimeter aan de breedte toe en was twee centimeter lager. De Cabrio haalt met zijn open dak nog enkele centimeters van de hoogte: hij was 1,35 meter hoog.
Het kofferbakvolume van de 3 Serie (E36) is uiteraard het kleinst in de Cabrio. Daar bedraagt de inhoud amper 230 liter. In de Compact tref je 325 liter, in de Sedan en Coupé 435 liter.
Versnellingsbakken
Handgeschakeld:
- 5-versnellingsbak standaard op alle modellen, met een 6-versnellingsbak op de M3 3.2.
- Precieze schakeling, maar synchronisatie kan slijten bij hogere kilometerstanden. Let dus op of het schakelen soepel verloopt en of de bak precies aanvoelt.
Automatisch:
- Beschikbaar op de meeste motorvarianten. Minder populair vanwege een trage respons en potentieel hogere onderhoudskosten.
De E36 M3 3.2 was de eerste auto waarin BMW's beroemde SMG debuteerde. De SMG was destijds revolutionair maar heeft de tand des tijds niet super goed doorstaan. Het systeem is naar moderne maatstaven traag en weinig verfijnd. De onderhoudskosten voor een SMG met problemen kunnen hoog oplopen, zorg dus dat je voor aanschaf zeker weet dat de SMG pomp en relais goed functioneren. Test de bak zowel onder deellast als onder vollast en schakel eens met en zonder gas bij te geven om zeker te weten dat de transmissie functioneert zoals het hoort.
SMG (Sequential Manual Gearbox)
De SMG (Sequential Manual Gearbox) in de BMW E36 was een vroege versie van BMW's semi-automatische transmissietechnologie. Het systeem debuteerde in de E36 M3, en was een belangrijke stap in de ontwikkeling van geautomatiseerde handgeschakelde transmissies. Het systeem is echter niet voor iedereen en heeft een aantal voor- en nadelen.
Technische Details
- Basisprincipe: De SMG is gebaseerd op een conventionele handgeschakelde versnellingsbak, maar met een elektrohydraulisch systeem dat de koppeling bedient en schakelt. Hierdoor is er geen koppelingspedaal nodig en is er ook de mogelijkheid de SMG als automat te rijden.
- Schakelbediening: Schakelen gebeurde via een speciaal ontworpen versnellingspook of schakelpaddles aan het stuur (afhankelijk van de configuratie). De bestuurder kon kiezen tussen automatische en handmatige modi.
- Hydraulisch Systeem: Een hydraulische pomp en actuator waren verantwoordelijk voor het bedienen van de koppeling en het schakelen tussen de versnellingen.
Voordelen
- Snellere schakeltijden: In vergelijking met een conventionele handgeschakelde transmissie bood de SMG snellere schakeltijden, wat de prestaties verbeterde.
- Sportieve rijervaring: Het systeem was ontworpen om een sportieve en precieze rijervaring te bieden, vooral bij hoge snelheden of op het circuit.
- Geen koppelingspedaal: Voor bestuurders die niet gewend waren aan handgeschakeld rijden, bood het systeem een semi-automatische ervaring.
Nadelen
- Lage betrouwbaarheid: Het SMG-systeem in de E36 staat bekend om mechanische en elektronische problemen, vooral na langdurig gebruik, of langdurige stilstand. Reparaties kunnen kostbaar zijn.
- Ruw schakelen: Bij lage snelheden of in stadsverkeer kon het schakelen abrupt en minder verfijnd aanvoelen, iets dat bij veel klanten tot frustraties leidde. Een oplossing voor het ruwe schakelen is om de SMG als handbak te rijden, dus door van het gas af te gaan bij het opschakelen en wat gas te geven bij het terugschakelen.
- Complexiteit: De technologie was relatief nieuw, en monteurs zonder ervaring met SMG hadden moeite om problemen op te lossen.
Historisch Belang
De SMG in de E36 was een pionier voor wat later zou uitgroeien tot meer geavanceerde systemen zoals de SMG II in de E46 M3 en de DKG (Doppelkupplungsgetriebe) in latere modellen. Hoewel de SMG in de E36 niet zonder gebreken was, markeerde het een belangrijke fase in de overgang naar moderne automatische transmissies met sportieve eigenschappen. Dat historisch belang leidt nog niet direct tot hogere verkoopprijzen. Er zijn zelfs veel mensen die de waarde van een auto met SMG tranmissie lager inschatten dan de auto's met handgeschakelde transmissie.
Verzamelwaarde van de auto's met SMG transmissie
Vandaag de dag zijn E36 M3's met SMG minder gewild dan de modellen met een traditionele handgeschakelde versnellingsbak. Enthousiastelingen geven vaak de voorkeur aan de handmatige transmissie vanwege de betrouwbaarheid en het klassieke rijgevoel. Toch heeft de SMG zijn plaats in de geschiedenis van BMW als een innovatieve, zij het imperfecte, technologie.
Chassis en Onderstel
Ophanging: Onafhankelijke MacPherson-veerpoten voor en multi-link ophanging achter (behalve Compact-modellen, die de oudere E30-achteras gebruiken).
Stijfheid: Goede balans tussen comfort en sportiviteit, maar versleten rubbers en dempers kunnen de precisie nadelig beïnvloeden. Opvallend detail bij de M3: de Limo heeft een stijvere koets dan de Coupé.
Remmen: Geventileerde schijven op zescilinder-modellen, solide schijven op de viercilinders. Let vooraf bij de aanschaf van een M3 ook zeker op de conditie van de schijven, vervangen is kostbaar en kan een mooi onderhandelingspunt zijn.
Overige Aandachtspunten
- Koelsysteem: De E36 staat bekend om kwetsbare waterpompen (plastic schoepen) en radiatoren. Het (preventief) vervangen van onderdelen door hoogwaardige aftermarket-alternatieven wordt aanbevolen. ook de koppeling van de koelfan mag niet worden vergeten.
- Elektronica: Problemen met centrale vergrendeling, elektrische ramen en boordcomputers zijn niet ongewoon en kunnen een veelvoud aan oorzaken hebben.
Prijzen en Beschikbaarheid
Prijzen voor de E36 begonnen bij 21.000 euro voor de instapversie van de Sedan. Gek genoeg was de E36 Compact ietsje duurder. Voor de E36 Coupe moest je minimaal 26.000 euro meenemen naar de BMW-dealer.
De E36 is een beetje een gekke auto wat betreft prijzen voor occasions. In eerste instantie leek de E36 verreweg de minst aantrekkelijke 3 Serie. Ze stonden voor bodemprijzen te koop en werden veel opgekocht en omgebouwd tot circuit- of driftauto. Inmiddels zitten de prijzen van de E36-occasions in de lift en zijn enkel nog de afgetrapte exemplaren goedkoop te krijgen.
Aanbod op Marktplaats
Op Marktplaats.nl staan momenteel zo’n 580 E36’s te koop, waarvan ongeveer 30 diesels en 130 automaten. Iets minder dan de helft is een sedan. Prijzen beginnen rond de 400 euro en lopen op tot een slordige 10.000 euro voor de allermooiste exemplaren.
Interieur en Veiligheid
Binnenkant
Binnenin de E36 is het dashboard naar de chauffeur gericht, een kenmerk waar BMW om bekend stond. Verder waren er legio afwerkingsmogelijkheden. Stoelen bekleed met stof in verschillende printen, leder of zelfs half leder. Ook waren er diverse stuurwielen verkrijgbaar en dashboard configuraties.
Veiligheid
De E36-generatie van de BMW 3 Serie heeft niet de beste reputatie als het op veiligheid aankomt. Hoewel de organisatie er vandaag andere metingen op nahoudt, scoorde de E36 dramatisch in de crashtests van de Euro NCAP. Vooral bij frontale aanrijdingen presteerde de E36 ondermaats.
Alternatieven
Hoewel ze iets later op de markt kwamen en vooral de nadruk legden op pure kracht en luxe, zijn de Audi S4 en Mercedes C 43 AMG van eind jaren 90 interessante alternatieven. Iets minder voor de hand liggend maar behoorlijk exclusief en eigenzinnig, is de Saab 9-3 Viggen.
Conclusie
De BMW E36 is veel meer dan alleen een auto; het is een tijdloos statement. Het combineert alles waar BMW om bekend staat: zuiver design, pure achterwielaandrijving, en een ongeëvenaarde connectie tussen auto en bestuurder. Dit is niet slechts een voertuig dat je gewoon bestuurt; je beleeft elke rit. Of je nu kiest voor de soepele zescilinders, de bescheiden viercilinders of de adembenemende M3, de E36 biedt een analoge rijervaring die tegenwoordig zeldzaam is en in nieuwe auto's sowieso niet te vinden is.
Met stijgende klassiekerwaarden is dit hét moment om in een goed exemplaar te investeren. Maar wees gewaarschuwd: een goed onderhouden E36 maakt je verslaafd aan het rijden. De perfecte balans tussen modern comfort en klassieke eenvoud maakt dit model niet alleen een slimme aankoop, maar ook een auto waar je nooit genoeg van krijgt. Dankzij de stijgende waarden loont het om te investeren in het behoud van je auto. Tot voor kort was op iedere straathoek een E36 M3 voor een appel en een ei te koop maar ook hier zijn de prijzen van goede exemplaren de laatste jaren enorm gestegen.
Dus, waar wacht je op? Laat je hart sneller kloppen, voel de precisie in het stuur, en ervaar waarom de E36 nog steeds wordt gezien als een van de meest iconische auto’s ooit gebouwd. Vind jouw droomexemplaar, en geniet van een klassieker die nooit uit de mode raakt.