Het Nederlandse voertuigenpark kent een breed scala aan voertuigen. Voor het ontwerp van verkeersvoorzieningen zijn deze voertuigen in categorieën ingedeeld. De indeling van de verschillende voertuigen is gebaseerd op de wettelijke indeling. Dit betekent dat voertuigen die wettelijk onder een zelfde regime vallen, gezamenlijk worden behandeld. Hier en daar wordt daar echter op pragmatische gronden van afgeweken.
In dit handboek is een voertuig gedefinieerd als de vervoersmiddelen waarmee weggebruikers zich over het wegennet verplaatsen. De Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) geeft definities voor verschillende gemotoriseerde voertuigen, waaronder een motorrijtuig, aanhangwagen, bromfiets en een fiets met trapondersteuning. Fietsen zijn in dit handboek ook voertuigen.
De wettelijke eisen voor voertuigen staan in de Regeling voertuigen. Deze regeling stelt op hoofdlijnen technische eisen aan voertuigen, op grond van de Wegenverkeerswet 1994. Er is daarbij een onderscheid tussen:
- De eisen die gelden voor de toelating tot het verkeer (de zogenaamde toelatingseisen);
- De eisen die gelden voor het gebruik op de weg (de zogenaamde permanente eisen);
- De gebruikseisen (dit zijn in feite gedragsregels voor het gebruik van voertuigen).
Er zijn rijbewijzen voor brommobiel, bromfiets, snorfiets, motor, auto, vrachtwagen, bus en tractor. Wilt u met een aanhanger rijden? Met het gewicht wordt de toegestane maximummassa bedoeld.
Als u bent geslaagd voor een rij-examen, toont u dat aan met uw rijbewijs. Op uw rijbewijsdocument moeten daarom al uw rijbewijscategorieën staan. Heeft u al een autorijbewijs, maar slaagt u nu ook voor een vrachtwagenrijbewijs? Vraag dan een nieuw rijbewijsdocument aan.
Lees ook: Overzicht Ford Fiesta Modellen
Bestuurt u een bepaald type voertuig niet meer, terwijl u daar wel een rijbewijs voor heeft? Maakt u nog wel gebruik van andere rijbewijscategorieën op uw rijbewijsdocument? Een Nederlands militair rijbewijs is buiten de militaire organisatie niet geldig. Wel kunt u het militair rijbewijs omwisselen voor een normaal rijbewijs. U moet dat doen binnen 3 jaar nadat het militair rijbewijs is afgegeven.
Bent u geslaagd voor uw rijexamen? Uw rijbewijs is geldig tot de datum die op uw rijbewijs staat.
Voertuigcategorie L: Gemotoriseerde Twee- en Driewielers
Toelichting voertuigcategorie L: Categorie L omvat gemotoriseerde twee- en driewielers, onderverdeeld in verschillende subcategorieën:
- Categorie L1e: Licht gemotoriseerd voertuig op twee wielen.
- L1e-A-voertuig: Gemotoriseerd rijwiel
- L1e-B-voertuig: Bromfiets op twee wielen
- Categorie L2e: Bromfiets op drie wielen.
- L2e-P-voertuig: Bromfiets op drie wielen bestemd voor passagiersvervoer
- L2e-U-voertuig: Bromfiets op drie wielen bestemd voor vrachtvervoer
- Categorie L3e: Motorfiets op twee wielen.
- Vermogen van de motorfiets, met subcategorieën:
- L3e-A1-voertuig: Motorfiets met laag vermogen
- L3e-A2-voertuig: Motorfiets met middelhoog vermogen
- L3e-A3-voertuig: Motorfiets met hoog vermogen
- Bijzonder gebruik:
- L3e-A1E-, L3e-A2E- of L3e-A3E-voertuig: Enduromotorfietsen
- L3e-A1T-, L3e-A2T- of L3e-A3T-voertuig: Trialbikes
- Vermogen van de motorfiets, met subcategorieën:
- Categorie L4e: Motorfiets op twee wielen met zijspan
- Categorie L5e: Gemotoriseerde driewieler.
- L5e-A-voertuig: Driewieler, voornamelijk ontworpen voor personenvervoer
- L5e-B-voertuig: Bedrijfsdriewieler, speciaal ontworpen voor goederenvervoer
- Categorie L6e: Lichte vierwieler.
- L6e-A-voertuig: Lichte quad voor gebruik op de weg
- L6e-B-voertuig: Lichte quadri-mobile, met als verdere subcategorieën:
- L6e-B-U-voertuig: Lichte quadri-mobile voor vrachtvervoer.
- L6e-B-P-voertuig: Lichte quadri-mobile voor personenvervoer.
- Categorie L7e: Zware vierwielers.
- L7e-A-voertuig: Zware quad voor gebruik op de weg, met als subcategorieën:
- L7e-A1: A1-quad voor gebruik op de weg
- L7e-A2: A2-quad voor gebruik op de weg
- L7e-B-voertuig: Zware terreinquad, met als subcategorieën:
- L7e-B1: Terreinquad
- L7e-B2: Side-by-side buggy
- L7e-C-voertuig: Zware quadri-mobile, met als subcategorieën:
- L7e-C-U-voertuig: Zware quadri-mobile voor vrachtvervoer.
- L7e-A-voertuig: Zware quad voor gebruik op de weg, met als subcategorieën:
Voertuigcategorieën M, N en O
Toelichting voertuigcategorieën M, N en O:
- Categorie M: Voor het vervoer van personen ontworpen en gebouwde motorvoertuigen met tenminste vier wielen:
- M1: Voertuigen van categorie M met maximaal acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend.
- Voertuigen van categorie M1 mogen geen ruimte voor staande passagiers hebben.
- Het aantal zitplaatsen mag beperkt zijn tot één (de bestuurders zitplaats).
- M2: Voertuigen van categorie M met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en een maximummassa van ten hoogste 5 ton.
- Voertuigen van categorie M2 mogen naast zitplaatsen ook ruimte voor staande passagiers hebben.
- M3: Voertuigen van categorie M met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en een maximummassa van meer dan 5 ton.
- M1: Voertuigen van categorie M met maximaal acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend.
Landbouw- en Bosbouwvoertuigen (Categorieën T, C, R en S)
De indeling van landbouwtrekkers (categorieën T en C) en aanhangwagens (categorieën R en S) is gebaseerd op de Europese Verordening (EU) 167/2013. Daarbinnen is nog onderscheid tussen de maximumconstructiesnelheid, lege massa, spoorbreedte en bodemvrijheid. Voor deze (land)bouwvoertuigen gelden onderstaande definities.
Lees ook: Complete uitleg rijbewijscategorieën
- Landbouw- of bosbouwtrekker: Een landbouw- of bosbouwvoertuig op wielen (categorie T) of rupsbanden (categorie C), met motor, ten minste twee assen en een door de constructie bepaalde maximumsnelheid van niet minder dan 6 km/u. Het voertuig is voornamelijk bestemd voor tractiedoeleinden en is in het bijzonder ontworpen voor het trekken, duwen, dragen of in beweging brengen van bepaalde verwisselbare uitrustingsstukken die voor gebruik in de land- of bosbouw zijn bestemd, of voor het trekken van aanhangwagens of uitrustingsstukken voor de land- of bosbouw. De trekker kan zijn aangepast om een lading te vervoeren voor landbouw- of bosbouwdoeleinden en kan zijn uitgerust met een of meer zitplaatsen voor meerijders.
- Landbouw- of bosbouwaanhangwagen: Voertuig van de voertuigcategorie R, die in de landbouw of bosbouw als aanhangwagen wordt gebruikt om te worden getrokken door een landbouw- of bosbouwtrekker en voornamelijk is bedoeld voor het vervoeren van ladingen of het bewerken van materialen. De verhouding tussen de totale technisch toelaatbare massa in beladen toestand en de massa in onbeladen toestand van dit voertuig is groter of gelijk aan 3,0.
- Verwisselbaar getrokken uitrustingsstuk: Voertuig van de voertuigcategorie S, die in de landbouw of bosbouw als aanhangwagen wordt gebruikt om te worden getrokken door een landbouw- of bosbouwtrekker en die de landbouw- of bosbouwtrekker een andere of extra functie geeft, van een vast gemonteerd werktuig is voorzien of is ontworpen om materiaal te bewerken. Ook kan de aanhanger een laadplatform omvatten dat is ontworpen en gebouwd om de voor deze doeleinden benodigde gereedschappen en hulpstukken te dragen en om het tijdens het werk geproduceerde of benodigde materiaal tijdelijk op te slaan.
Zelfrijdende Werktuigen en Mobiele Machines (Categorieën Z en U)
Motorrijtuigen met beperkte snelheid (categorie Z) en mobiele machines (categorie U) zijn allebei nationale voertuigcategorieën in Nederland. Het gaat om alle soorten van zelfrijdende werktuigen of machines. Het omvat een breed scala aan werktuigen: van zelfrijdende landbouwmachines zoals hakselaars, aardappelrooiers, bietenrooiers en maaidorsers tot grondverzetmachines zoals minigravers, mobiele graafmachines, wielladers, maar ook verreikers, terminaltrekkers en heftrucks.
De soort voertuigcategorie hangt af van wanneer deze voertuigen voor het eerst in gebruik zijn genomen. Zelfrijdende werktuigen die vóór 1 januari 2021 in gebruik zijn genomen, vallen onder de voertuigcategorie motorrijtuig met beperkte snelheid (MMBS, categorie Z).
Bijzondere Voertuigen
Vrachtauto's met carrosseriecode 15, 16, 19, 23, 26, 27, 31, SB of SF vallen onder de categorie bijzondere voertuigen. Het gaat om:
- Kraanwagens / mobiel kraan (26 of SF)
- Hoogwerker (27)
- Betonmixer/ betonpomp (15 of 16)
- Brandweerwagen (31)
- Winkelwagen of voertuig voor detailhandel -/ expositiedoeleinden (23)
- Straatveger, straatreiniger, rioolzuiger / kolkenzuigers
- Gepantserd voertuig (SB)
Bijzondere voertuigen hebben automatisch een vrijstelling. Ze hebben hiermee toegang tot de milieuzones, tot het moment dat ze 13 jaar worden, gerekend vanaf de Datum Eerste Toelating (DET).
Lees ook: Complete Uitleg Rijbewijs Suriname
Gratis CBR Examenvragen Oefenen | komt 100% op het examen | Theorie Tips & Tricks
Kenmerken en Eigenschappen van Voertuigen
In deze paragraaf komen de kenmerken en eigenschappen van de meest voorkomende voertuigen aan de orde, met name de eigenschappen die relevant zijn voor het ontwerp van de infrastructuur. Het ontwerp van verkeersvoorzieningen moet natuurlijk zijn afgestemd op de kenmerken en eigenschappen van de voertuigen die ervan gebruikmaken. Deze kenmerken zijn, samen met de kenmerken van de weggebruiker, maatgevend voor de dimensies van verkeersvoorzieningen. Voorbeelden hiervan zijn de breedte van de rijstrook, de breedte van een middengeleider, de noodzaak van bochtverbreding en de afmeting van parkeervakken.
Een voetganger is geen voertuig, maar hij heeft wel kenmerken eigenschappen die relevant zijn voor het ontwerp van de infrastructuur. Iedereen is (een deel van zijn reis) een voetganger: voor hij zijn voertuig bereikt, of wanneer hij van zijn voertuig naar zijn plaats van bestemming loopt. Van de voordeur naar de auto, fiets of openbaarveroerhalte, en daarvandaan naar de voordeur, winkel, sportvelden of een (andere) openbaarvervoerhalte. Voetgangersvoorzieningen zijn dus onmisbaar in de verplaatsingsketen. Daarom beschrijft de eerste paragraaf de kenmerken en eigenschappen van een voetganger.