Het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid van het Ministerie van Economische Zaken speelde een cruciale rol in de Nederlandse economie tussen 1976 en 1985. Dit artikel belicht de geschiedenis, taken en organisatie van dit directoraat-generaal, evenals de archiefvorming en het archiefbeheer.
Het archief van het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid van het Ministerie van Economische Zaken bevat de archiefbescheiden gevormd door het directoraat-generaal in het kader van het beleid inzake de ontwikkeling van prijzen en tarieven, beleidsvoering ten aanzien van mededingingsregelingen en economische machtposities, consumentenbeleid en voorbereiding en uitvoering van het regionaal economisch beleid.
Ontstaan en Ontwikkeling
In 1973 werd het Directoraat-Generaal Industrie en Handel opgeheven. Een deel van haar taken werd overgenomen door het nieuw opgezette Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid. Dit Directoraat-Generaal nam de directies Prijzen en Mededinging en Regionale Politiek over van het Directoraat-Generaal Industrie en Handel. Samen met de hernieuwde aandacht voor het prijsbeleid vormden zij de belangrijkste onderdelen van het nieuwe Directoraat-Generaal.
In 1973, bij het ontstaan van het Directoraat-Generaal voor de Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid, kreeg het regionaal economisch beleid voor het eerst een eigen benaming. In de voorgaande jaren viel het regionaal stimuleringsbeleid onder het Directoraat-Generaal van Industrie en Handel. Het beleid ten aanzien van Kamers van Koophandel hoorde bij het Directoraat Ordeningsvraagstukken, dat hoofdzakelijk viel onder het Directoraat-Generaal van Handel en Nijverheid (later van Industrie en Handel).
Met het mededingingsbeleid en prijzen zijn een aantal specifieke directies belast geweest die als afdelingen van het ministerie functioneerden. Dat zijn:
Lees ook: Hoe auto afschrijving berekenen?
- Een directie Ordeningsvraagstukken als afdeling van het Directoraat-Generaal voor Handel en Nijverheid, die tussen 1948-1958 mede belast was met de uitvoering van het Kartelbesluit;
- Na de invoering van de Wet Economische Mededinging was er een afdeling economische mededinging werkzaam onder verschillende Directoraten of Directoraten-Generaal c.q. stafafdelingen: een directie Prijzen en Mededinging in 1968;
- Een directie Prijzen en Ordening tussen 1974-1977.
Taken van het Directoraat-Generaal
De taken van het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid waren omvangrijk en divers:
- Het behandelen van aangelegenheden met betrekking tot prijzen, mededingen, consumentenzaken en regionale economische politiek;
- Het behandelen en coördineren van alle prijzenkwesties.
- Het geven van vorm en inhoud aan het prijsbeleid.
- Het uitvoeren van dit beleid en het coördineren van de uitvoering, wanneer andere departementen daarbij betrokken zijn;
- Het uitvoeren van de Prijzenwet en de behandeling van hiermee samenhangende juridische aangelegenheden;
- Het behandelen van agrarische ordeningszaken (ook internationaal) met uitzondering van agrarische kartels;
- Het behandelen van vestigingsaangelegenheden met betrekking tot de groothandel;
- Het behandelen van alle kartel- en fusieaangelegenheden met inbegrip van in kartelovereenkomsten voorkomende prijsregelingen. Beheren van het kartelregister;
- Het behandelen van internationale kartelaangelegenheden;
- Het behandelen van algemene zaken met betrekking tot Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisaties (PBO’s), alsmede van specifieke PBO-aangelegenheden voorzover deze niet betrekking hebben op agrarische PBO-zaken;
- Het coördineren van consumentenzaken;
- Algemene werkzaamheden met betrekking tot de Registeraccountants;
- De algemene problematiek van de ordening van het bedrijfsleven voorzover niet betrekking hebbend op prijsaangelegenheden;
- Het uitvoeren Wet Registeraccountants.
Organisatie
Het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid bestond uit:
- Een stafafdeling Administratieve Zaken;
- Een directie Prijzen en Ordening;
- Een directie Regionale Economische Politiek.
( Inventaris van het archief van het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordeningsvraagstukken en Regionaal (Economisch) Beleid en taakvoorgangers van het Ministerie van Economische Zaken (1933) 1973-1975 (Nationaal Archief: 2.06.111). )
In 1975 werd de organisatie van het Directoraat-Generaal gewijzigd. Hierbij werd de directie Prijzen en Ordening gesplitst in de directie Prijzen en de directie Mededinging en Fusies, en werd een directie Consumentenbeleid toegevoegd.
De organisatie van het Directoraat-Generaal was nu als volgt (de taken van de betreffende directies staan tussen haakjes):
Lees ook: Vind de perfecte autodealer in Huizen
- Stafafdeling Algemene Zaken (behandeling van algemene zaken en secretariaatsaangelegenheden; organisatie-, personeels-, financiële- en administratieve zaken)
- Directie Prijzen (geven van vorm en inhoud aan het beleid inzake de ontwikkeling van prijzen en tarieven. Uitvoeren van dit beleid en coördineren van de uitvoering, wanneer andere departementen daarbij betrokken zijn. Mede vormgeven aan het inkomensbeleid vanuit het prijsbeleid. Uitvoering van de Prijzenwet; behandeling van hiermede samenhangende juridische aangelegenheden; behandeling van agrarische ordeningszaken, ook op EEG-niveau)
- Directie Mededinging en Fusies (beleidsvoering ten aanzien van mededingingsregelingen en economische machtspositie op basis van het bepaalde in de Wet economische mededinging en toepassing van ter uitvoering van die wet vastgestelde voorschriften. Aanpassing van het wettelijk kader aan gewijzigde mededingingspolitieke inzichten. Beheer van het kartelregister. Behandeling van internationale kartelaangelegenheden (EEG, Benelux, OESO, Unctad). Behandeling van fusie-aangelegenheden. Behandeling van andere zaken met mededingingspolitieke aspecten, waaronder PBO-zaken - met uitzondering van agrarische - en zaken betreffende het ordelijk economisch verkeer. Behandeling van zaken op het gebied van het ondernemingsrecht).
- Directie Consumentenbeleid (ontwikkeling en coördinatie van het overheidsbeleid ten aanzien van zaken die het consumentenbelang betreffen. Het bevorderen dat wettelijke maatregelen ter versterking van de positie van de consument tot stand komen en dat bij het ontwerpen van regelingen op terreinen die het consumentenbelang raken, met dit belang rekening wordt gehouden. Het stimuleren van goede consumentenvoorlichting en -opvoeding. Het bestuderen van de invloed van de factor consumptie op het macro-economisch gebeuren, op grondstoffen- en op milieuproblemen en het aan de hand daarvan ontwikkeling van een consumptiebeleid. Behandeling van consumenten- en consumptievraagstukken die internationaal aan de orde zijn).
- Directie Regionale Economische Politiek (De voorbereiding en uitvoering van het regionaal economisch beleid, in het bijzonder ter stimulering van de werkgelegenheid in daartoe aangewezen gebieden, alsmede de bevordering van een doelmatige spreiding van de industrie en de dienstensector. Het uitvoeren van en leiding geven aan onderzoek op het gebied van de sociaal-economische ontwikkeling van de regio’s, het verzamelen van gegevens over vestigingsmogelijkheden. De behandeling van economische aangelegenheden in het kader van het ruimtelijk beleid en het zeehavenbeleid alsmede de stimulering van de economische infrastructuur in daartoe aangewezen gebieden. De behandeling van economische vraagstukken, verband houdende met de bestrijding van water-, lucht- en bodemverontreiniging en de voorbereiding c.q. uitvoering van andere maatregelen op het terrein van de milieuhygiëne. Het coördineren en adviseren t.a.v. de voorbereiding en uitvoering van de Wet Selectieve Investeringsregeling. De behandeling van regionale aangelegenheden in Europees communautair verband. De behandeling van premie-aanvragen voor de vestiging en uitbreiding van bedrijven. De voorbereiding en het opstellen van een integraal structuurplan voor het Noorden des Lands, en een perspectievennota voor Zuid-Limburg).
In de periode van 1976 tot de opheffing van het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid in 1985 bleef bovenstaande organisatie in grote lijnen intact. Er vonden slechts kleine verschuivingen plaats in de onder de directies liggende afdelingen.
Staatsalmanak ( 1976 en ) Staatsalmanak ( 1986. )
Archiefbeheer
De archieven van het Ministerie van Economische Zaken hebben over het algemeen geen eenduidige structuur. Dit is het gevolg van het feit dat het archief bestaat uit twee onderdelen. Enerzijds is er een werkarchief en anderzijds een algemeen secretariearchief. Het werkarchief is het resultaat van een jarenlange versnippering en versplintering van het ministerie van Economische Zaken over verschillende gebouwen. Hierdoor hield vrijwel elke afdeling een eigen archief bij.
Beide archieven bestaan naast elkaar en zijn even belangrijk om de geschiedenis, taken en organisatie van het Ministerie zo volledig mogelijk in beeld te brengen. In dit archiefblok is echter geen werkarchief aangetroffen. Elk dossier behandelt over het algemeen een onderwerp. Het algemeen secretariearchief is geordend op basis van de archiefcode van het ‘Archiefplan voor het ministerie van Economische Zaken’.
Deze dossiers waren op code geordend in de dozen. Binnen de code is de onderverdeling op onderwerp. Deze toegang gaf per dossier onder meer een uniek dossiernummer, een summiere dossieromschrijving, een startdatum en een einddatum. Deze toegang was echter niet altijd even betrouwbaar.
Lees ook: Elektrische Auto Pechhulp
Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.
Het archief bevat de archiefbescheiden gevormd door het Directoraat-Generaal Prijzen, Ordening en Regionaal (Economisch) Beleid van het Ministerie van Economische Zaken in het kader van het beleid inzake de ontwikkeling prijzen en tarieven, beleidsvoering ten aanzien van mededingingsregelingen en economische machtposities, consumentenbeleid en voorbereiding en uitvoering van het regionaal economisch beleid.
Selectie en Vernietiging
Bij de bewerking van het archief zijn de volgende selectielijsten gebruikt:
- 015 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Beheer van de Rijks-begroting over de periode vanaf 1945, vastgesteld door de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/06/1946, d.d. 16 augustus 2006. (Stcrt. 11 september 2006, nr. 176/ pag. 13)
- 091 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Consumentenbeleid over de periode vanaf 1945, vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/07/1703, d.d. 9 juli 2007. (Stcrt. 2 augustus 2007, nr. 147/pag. 18)
- 093 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Economische Mededinging en Industrieel Eigendom over de periode vanaf 1946, vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/07/2939, d.d. 7 december 2007 (Stcrt. 8 januari 2008, nr. 5 /pag. 26)
- 094 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Milieubeheer vanaf 1945, vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/09/820, d.d. 1 april 2009 (Stcrt. 24 april 2009. nr. 78)
- 095 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren voor het toezicht op Rechtspersonen, onderdeel van het beleidsterrein Privaatrecht over de periode 1945 - 2000, vastgesteld door de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/05/2405, d.d. 21 november 2005 (Stcrt. 1 maart 2006, nr. 43/pag. 13)
- 108A - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Prijsbeleid over de periode vanaf 1945, vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/07/2410, d.d. 5 oktober 2007 (Stcrt. 23 oktober 2007, nr. 205/pag. 8)
- 143 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Organisatie van de Rijksoverheid over de periode 1945-1999, vastgesteld door de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/05/1199 d.d. 5 juli 2005. (Stcrt. 16 december 2005, nr. 245/p. 25, rekening houdend met de actualisatie in de Stcrt. 14 juni 2007, nr. 112/p. 10)
- 148- Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Minister van Economische Zaken en de onder hem ressorterende actoren op het beleidsterrein Industrie- en technologiebeleid over de periode vanaf 1945, vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van Economische Zaken, nr. C/S&A/06/2200. (Stcrt. 17 oktober 2006, nr. 202/pag. 16)
- 150 - Selectielijst voor de neerslag van de handelingen van de Minister van Economische Zaken, en de onder hem ressorterende actoren op het ...