Vraag mensen naar de lelijkste auto aller tijden en de kans is groot dat ze zullen zeggen: de Fiat Multipla. Natuurlijk zullen er kenners zijn die de Pontiac Aztec of SsangYong Rodius nomineren. De ‘Fiat Multivlaai’ is een wagen die iedereen wel kent - ook al heeft diegene niets met auto’s - en dat is knap. Maar waarom is de Multipla eigenlijk zo lelijk? Want ook bij Fiat moesten ze doorhebben dat het geen natuurlijke schoonheid was. Ze hebben daar toch ook triviale organen als ogen? We zoeken het uit.
Daarvoor gaan we terug naar de jaren 90. Renault maakte furore met MPV’s als de Espace en later de iets kleinere Scénic. Die laatste was een commercieel mega-succes. Veel concurrerende merken volgden met bijna identieke kopieën van die auto. Fiat pakte het iets anders aan. De ontwerpers kregen een aanzienlijk zwaardere taak. De midi-MPV van Fiat moest ruimer, maar niet groter dan de concurrentie zijn. En het moest een zespersoons auto worden, om zich zo echt van een hatchback te onderscheiden.
Nieuw Concept op een Oud Platform
Bij Fiat mocht een jonge Roberto Giolioto aan de slag. Zijn visie voor een auto was iets anders: hij wist innovatieve ontwerpen te maken op bestaande techniek. Dat laatste was enorm belangrijk, want er was geen budget voor een compleet nieuwe auto met nieuwe bodemsectie en nieuwe motoren. De basis was het C1-platform, waar veel Alfa’s, Fiats en Lancia’s op stonden. De Multipla was dan alleen ietsje korter, maar wel aanzienlijk breder en hoger. De rest van de vormgeving was ook raar, zoals die rechte en lage ruiten. Die ruiten waren recht, zodat je voldoende schouderruimte had om met drie volwassenen vóór en achter te zitten. Er was ook voldoende hoofdruimte. Het design was dus vooral een kwestie van vorm volgt functie.
De Gekke Bobbel
Maar waar komt dan die gekke bobbel vandaan? Het was een knipoog naar een eerder concept, maar ook een manier om te zorgen dat je beter als bestuurder kon zien waar de neus eindigde, iets wat bij alle midi-MPV’s niet het geval was.
Dus ondanks dat gekke uiterlijk, was de Multipla uitermate briljant. Want naast 6 personen kon je ook nog 400 liter bagageruimte meenemen. Daarnaast kon er een grote dakkoffer op en een flinke caravan achter. De motoren waren niet bijzonder (1.6 of 1.9 JTD, beide met iets meer dan 100 pk), maar dankzij die breedte lag de Multipla waanzinnig goed op de weg. Het was verreweg de best sturende auto in zijn klasse. Daarbij was ie niet eens heel erg duur, maar het mocht allemaal niet baten. De Multipla verkocht nog niet eens zo heel erg slecht, maar het kwam niet in de buurt van de conservatief vormgegeven Scénic.
Lees ook: Uitgebreide Review Zenec Navigatie
Daarom besloot Fiat om toch maar de auto rigoureus op te frissen. De koplampen kwamen van een Fiat Idea (een kleinere MPV) en de neus was nu één geheel. Voordeel: het zag er veel beter uit. Nadeel: je zag de neus dus niet bij inparkeren. En ondanks dat die gekke neus was aangepakt, bleven de rest van de proporties gelijk.
De Fiat Multipla was lelijk. Ja, absoluut. Maar dat is het punt niet, want er zat logica achter. Dat geldt ook voor dat dashboard. Die pook zat hoog, maar dat is eigenlijk heel prettig (en daardoor kon de passagier in het midden de benen goed kwijt). Veel MPV’s in deze klasse kon je met zeven zitplaatsen bestellen, maar dat was echt voor twee kleine kinderen, terwijl je in de Multipla met zes volwassenen op pad kon. In dat licht bezien is het een briljante auto.
Wanneer je de Fiat Multipla ter sprake brengt, krijg je bijna altijd reacties van afschuw en hoon. Onterecht natuurlijk. Die Fiat Multipla van 1998 is een heel afwijkende compacte MPV. Hij is kort, breed en hoog (4.090 x 1.870 x 1.690 mm) en voorzien van een eigenzinnig dolfijnnenneusje. Hij is gebaseerd op de Fiat Bravo/Brava, maar wie kent die nog?
De Multipla is zo ruim doordat hij niet alleen breed is, maar ook doordat de zijruiten vrijwel verticaal zijn geplaatst. Ook met zes passagiers biedt de Multipla nog 430 liter bagageruimte - die wordt in andere MPV’s natuurlijk ingenomen door de passagiers die op de veelal ongemakkelijke opklapbare stoeltjes helemaal achterin moeten plaatsnemen.
De Multipla was leverbaar met 1,6-liter benzine- en 1,9-liter dieselmotoren. Op beperkte schaal was er ook een 1,6-literversie die op aardgas liep én een BiPower-versie die zowel aardgas als benzine lust. In 2004 gaf Fiat de Multipla een vrij ingrijpende facelift en verving die controversiële neus voor een veel conventioneler exemplaar. Ook de karakteristieke achterlichten maakten plaats voor veel gewoner vormgegeven exemplaren.
Lees ook: Stuurbekrachtiging Fiat Panda oplossen
Pers en gebruikers loofden het flexibele karakter van de Italiaanse MPV, maar de laatsten hadden te lijden onder de aanhoudend afkeurende en spottende reacties van vrienden, familie en andere omstanders. Begin 2010 stopte de productie van de Multipla.
Grappig om te melden is dat de Fiat Multipla in 1999 een plaatsje verdiende in een speciale tentoonstelling in het New Yorkse Museum of Modern Art. De Multipla die iedereen zo verafschuwde - maar nu niet meer natuurlijk - is een verre opvolger van de Fiat 600 Multipla, die van 1956 tot 1969 in productie was. De ontwerpers hadden het geniale idee om de Fiat 600 te voorzien van frontstuur om ruimte te maken voor een extra zitrij - achterin zat immers al de motor. Verder kreeg de auto vier portieren in plaats van twee.
De 600 Multipla was in Italië populair als taxi, mede door de grote portieren. En aangezien de twee achterste zitrijen kunnen worden neergeklapt en verwijderd, zodat een grote laadruimte ontstaat, was de Multipla ook een populair en veelzijdig bedrijfsautootje. De Fiat 600 Multipla was eigenlijk in 1956 al de eerste (mini-)MPV. Pas eind jaren zeventig verschenen conceptmodellen van onder meer Lancia en pas begin jaren tachtig verschenen auto’s als de Nissan Prairie, de Renault Espace en de Chrysler Voyager.
De Fiat Multipla deed zijn intrede in 1999, de auto werd al snel berucht om zijn unieke en ongebruikelijke ontwerp. Met drie zitplaatsen naast elkaar, zowel voorin als achterin, bood de Multipla een interieur dat ongekend ruim en praktisch was voor een auto van zijn formaat. Hoewel de auto vanwege zijn aparte uiterlijk vaak als lelijk werd bestempeld, was het onmiskenbaar dat het ontwerp zeer functioneel en vooruitstrevend was.
Het ontwerp van de Fiat Multipla was geen toevalstreffer. De Fiat werd ontworpen door Roberto Giolito, hij wilde in de Multipla het gevoel van ruimte, comfort en veiligheid maximaliseren. De Multipla bood plaats aan zes personen en bood nog steeds ruimte voor bagage. De koplampen, verdeeld over verschillende niveaus, zorgden voor een optimale verlichting van de weg en gaven de auto zijn karakteristieke look.
Lees ook: Oplossingen Versnellingsbak Fiat 500
Ondanks de kritiek kreeg de Fiat Multipla ook veel lof. Het revolutionaire ontwerp werd zelfs tentoongesteld in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York als onderdeel van een expositie over auto's van de toekomst. Giolito legde uit dat het concept van de Multipla draaide om gezelligheid en samen zijn, iets wat in die tijd misschien te vooruitstrevend was voor het grote publiek.
Naast het innovatieve interieur en de modulaire zitplaatsen, bood de Multipla ook technische vernieuwingen. Het voertuig was beschikbaar met verschillende motoren, waaronder opties voor alternatieve brandstoffen zoals aardgas. Bovendien was de Multipla een van de eerste Fiat-modellen die standaard uitgerust was met een Bluetooth-telefoonfunctie.
Hoewel de productie van de Fiat Multipla in 2010 stopte, blijft de auto een iconisch voorbeeld van gedurfd ontwerp en innovatie.
Door zijn ‘spraakmakende’ design heeft de Multipla echter nooit het succes gekregen dat-ie verdiende. We nemen het woord ‘geniaal’ niet snel in de mond, maar de Multipla verdient dit predicaat als geen ander. Het carrosserieontwerp is van de hand van Roberto Giolito, die in 1993 en ‘94 al de Fiat Downtown en de Fiat Zic had getekend.
De Zic had zelfs al Multipla-achtige lampunits. Hierop borduurde Giolito voort toen hij de opdracht kreeg om een zespersoons auto te ontwerpen met een maximumlengte van 4 meter én een fatsoenlijke bagageruimte. Het resultaat van Giolito’s denk- en tekenwerk stond in 1996 op de Salon van Parijs. Iedereen was het erover eens dat het concept even lelijk als briljant was en daarom nooit in productie zou gaan. Toch kwam het er twee jaar later echt van.
Met de Multipla presenteerde Fiat een midi-MPV die behalve zes volwassen personen ook nog eens 430 liter bagage aankon. Dat laatste was meteen hét grote voordeel ten opzichte van de toenmalige Opel Zafira, want daarin paste bij een zespersoons bezetting hoogstens nog een envelop met inhoud achter de derde zitrij. Ook wie midvoor zit in de Fiat Multipla, heeft alle ruimte.
Van de zes stoelen kun je de middelste twee tot tafeltjes omklappen en desgewenst kunnen alle zetels, behalve die van de bestuurder, er helemaal uit. Als accessoire bood de Fiat-dealer een speciaal koelkastje aan, dat je kon verankeren op de plek van één van de middelste stoelen. Zo maakte je van de Fiat Multipla in een handomdraai óf de ideale vakantieauto óf een regelrechte verhuisbus.
De variatie aan interieurindelingen mag dan groot zijn, de keuze in aandrijflijnen was juist beperkt. De Fiat Multipla was er met een 1,9-liter JTD (105-115 pk) en een zestienkleps 1,6-liter benzinemotor (105 pk). Op sommige markten werd-ie ook geleverd als 92 pk sterke Bi-Fuel, die zowel aardgas als benzine lustte.
Vanwege het grote koppel is de diesel de fijnste motor, zeker als je vaak met zes man onderweg bent. Als basis voor de Multipla diende de Fiat Bravo, maar de MPV was een stuk breder. Dat maakt ’m in stadsverkeer een beetje onhandig, tegelijkertijd bezorgen het lage zwaartepunt en de grote spoorbreedte de Fiat Multipla een fantastische bochtvastheid. Daarmee was het destijds de sportiefst sturende MPV.
Ook de facelift van 2004, waarbij de dolfijnenneus werd gladgestreken, zorgde niet voor de gewenste stijging van de verkoopcijfers. Na ongeveer 300.000 exemplaren vond Fiat het in 2010 mooi geweest.
Harry: “Eigenlijk was het met de Multipla een dikke twintig jaar geleden al liefde op het eerste gezicht. Alleen vond ik destijds dat ik al genoeg auto’s had. Het leukste aan de Multipla vind ik dat-ie zo lekker eigenwijs is, met z’n maffe dolfijnenneus. Maar de ruimte en het zicht rondom zijn ook geweldig!
“Nadat Paul en ik besloten hadden dat we serieus op zoek gingen naar een Multipla, bleek het knap lastig een mooie te vinden. Het is een typische gezinsauto, maar intensief gebruik en de slijtagegevoelige bekleding gaan niet goed samen. Daarnaast bleek de Fiat populair te zijn geweest als vakantieauto voor studentenverenigingen en als reclame-auto voor bedrijven. We kwamen dan ook veel uitgewoonde exemplaren tegen.”
Behalve versleten bekleding, is er nog een veelvoorkomend cosmetisch pijnpunt in het interieur: de rijkelijk aanwezige, grijze kunststof verkleurt, is krasgevoelig en wordt plakkerig als uitgekauwde kauwgom. De techniek is vrij robuust, maar je moet wel oppassen voor een roestige bodem.
Harry: “In de wagenvloer zitten rechthoekige uitsparingen waarin vocht en vuil zich ophopen. En daar vormt zich natuurlijk roest. Bij meerdere auto’s die we hebben bekeken, was die al in een vergevorderd stadium. Zo niet bij deze blauwe, die we vonden bij een ex-Fiat-dealer in Gemert waar we eigenlijk naar een Lancia Lybra kwamen kijken. Het was de ex van de vader van de garagehouder. Na het overlijden van die man stond-ie al vijf jaar stof te verzamelen. Omdat ik een goede klik had met de verkoper, wilde hij hem wel aan mij kwijt. Na een onderhoudsbeurtje, het vervangen van de distributieset, de rechter zonneklep en het reservewiel, is de Multipla helemaal fris.
Een rit in de Multipla is een bijzondere ervaring. Je zit uitzonderlijk hoog, en daardoor valt de goede wegligging des te meer op. De hoofdruimte is immens en vanwege het raamoppervlak à la Gouden Koets krijg je de neiging om naar het publiek te zwaaien. Want publiek trek je met deze auto sowieso: “Ja, je krijgt altijd veel reacties, opvallend genoeg ook van heel jonge mensen. En iedereen vindt altijd iets van de auto. Van ‘ik heb ’m altijd lelijk gevonden, maar hij is toch wel grappig’ tot ‘schitterend, leuk dat je daarin rijdt’.
De Fiat Multipla werd gebouwd van 1998 tot 2010. Deze MPV is echter spraakmakender dan zijn voorganger uit de jaren vijftig van vorige eeuw. Al laat zijn praktische inzetbaarheid niets te wensen over. De hoekige vormgeving heeft als voordeel dat de ruimte binnenin enorm is.
Technische Gegevens
De Fiat Multipla was er op de Nederlandse markt met benzine- en dieselmotoren. De 1,6-liter viercilinder benzinemotor is een motor die ook voorkwam in de andere Fiat-modellen van dat moment, zoals de Brava en de Stilo. Deze 1.6 16v was voorzien van 76 kW (103 pk), vlot genoeg om de Multipla soepel met het verkeer te laten meekomen. Je kunt voor de Fiat Multipla ook kiezen voor de 1.9 JTD. De JTD-dieselmotor kreeg door de jaren heen verschillende vermogensversies, die varieerden tussen 77 kW (105) en 84 kW (115 pk). In de laatste jaren was de Multpla voorzien van de 1.9 MultiJet met 85 kW (120 pk).
Hoewel de benzinemotoren van Fiat niet altijd even goed bekend staan om hun betrouwbaarheid, staat de dieselmotoren dan wel.
De voornaamste reden om een Fiat Multipla te kopen is uiteraard zijn afmetingen. De lengte meet net geen vier meter. De hoogte wordt bepaald op 1,70 meter, terwijl de breedte 1,87 meter bedraagt. De wielbasis is 2,66 meter. De bagageruimte is 430 liter groot en wanneer de drie achterste stoelen worden neergeklapt, groeit de inhoud naar 1.300 liter. De Fiat Multipla van na de facelift is ietsje langer met 4,08 meter en iets lager met 1,69 meter.
Bij de lancering van de Multipla hield Fiat het simpel wat betreft uitvoeringen. Er was de SX-basisversie en de luxere ELX-uitvoering.
Design
Hoe je het wend of keert, de Fiat Multipla was vanaf het moment dat hij gepresenteerd werd een eyecatcher. De Multipla van voor de facelift werd gekenmerkt door zijn opvallende extra bolling boven de motorkap met daarin twee lampen. Het lijkt een beetje alsof er een andere auto uit de onderste groeit. Dat was nog nooit eerder gedaan. Ook de vlakke achterkant van de auto viel direct op, evenals de apart vormgegeven achterlichten.
Fiat trok zich de kritieken aan en bij de facelift werd alles strakgetrokken, met vierkante koplampen en achterlichten in de stijl van de Fiat Stilo.
Kenmerkend voor het interieur was de indeling. Zo had de Multipla zowel voorin als achterin plaats voor drie personen, allemaal op aparte stoelen. Zes zitplaatsen in totaal dus. Super praktisch. Bovendien kun je de middelste zitplaats platklappen, waarmee je een tafeltje met bekerhouders tot je beschikking hebt en meer bewegingsruimte voor je ellebogen.
De materialen waren in beige of grijs uitgevoerd, de resterende panelen konden wel in kleur besteld worden. Het nadeel van de gebruikte materialen in de Fiats destijds was dat ze erg krasgevoelig waren en vrij goedkoop aanvoelde. Ook bijzonder was de schakelpook die uit het dashboard komt. Er zijn nagenoeg geen verschillen tussen het interieur van voor de facelift en erna.
Naar de normen van vandaag is de Fiat Multipla karig uitgerust met veiligheidssystemen.
Hoeveel MPV’s met zes stoelen op twee rijen ken jij? Behalve de Fiat Multipla kennen wij enkel de Honda FR-Vnog, die het midden jaren 2000 ook even op de Europese markt probeerde. Hem was echter geen lang leven beschoren.
FAQ
- Nee, de productie van de Fiat Multipla stopte in 2010.
- De Fiat Multipla was leverbaar met keuze uit één benzine- en één dieselmotor. De 1.6 16v benzinemotor had een vermogen van 76 kW (103 pk) en de 1.9 JTD dieselmotor was beschikbaar met vermogens van 77 kW (105 pk) en 88 kW (120 pk).
- De Fiat Multipla staat niet echt bekend om zijn betrouwbaarheid. Toch houdt de auto het met een beetje liefde opvallend lang vol.
- In 1999 mocht de Multipla de prijs van ‘lelijkste auto’ in ontvangst nemen bij Top Gear.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Lengte (voor facelift) | Net geen 4 meter |
| Lengte (na facelift) | 4,08 meter |
| Breedte | 1,87 meter |
| Hoogte (voor facelift) | 1,70 meter |
| Hoogte (na facelift) | 1,69 meter |
| Wielbasis | 2,66 meter |
| Bagageruimte (standaard) | 430 liter |
| Bagageruimte (stoelen neergeklapt) | 1.300 liter |