In Nederland is de identificatieplicht van kracht, wat betekent dat iedereen vanaf 14 jaar een geldig identiteitsbewijs moet kunnen tonen als de politie daarom vraagt. Dit roept vragen op over wanneer en aan wie je een kopie van je rijbewijs mag verstrekken. In dit artikel worden de regels en richtlijnen rondom het tonen en kopiëren van je rijbewijs in Nederland uiteengezet.
De Identificatieplicht en het Tonen van je Rijbewijs
De identificatieplicht houdt in dat je een geldig identiteitsbewijs moet kunnen tonen aan een politieambtenaar, een toezichthouder of een conducteur. U bent strafbaar als u geen origineel en geldig identiteitsbewijs kunt of wilt laten zien. U loopt dan het risico op een boete. Omdat u het identiteitsbewijs verplicht moet kunnen tonen, betekent het in de praktijk dat u altijd een identiteitsbewijs bij u moet dragen.
Ook andere ambtenaren kunnen je vragen om een geldig identiteitsbewijs te tonen. Voorbeelden hiervan zijn belastinginspecteurs, milieu-inspecteurs en boswachters. Wanneer je iets aanvraagt, bestelt of toegang wilt, kan je gevraagd worden om je te legitimeren.
Uitzonderingen en Bijzondere Situaties
- Gezichtsbedekkende kleding: Als u gezichtsbedekkende kleding zoals een boerka draagt, moet u toch voldoen aan de identificatieplicht. U bent dus verplicht uw gezicht te laten zien als de politie u vraagt om identificatie.
- Mensen met een beperking: De identificatieplicht geldt voor iedereen. Het is niet mogelijk voor bepaalde groepen een uitzondering te maken, bijvoorbeeld voor mensen met een verstandelijke beperking en psychiatrische patiënten.
- Vreemdelingen: Vreemdelingen die wachten op hun vreemdelingendocument of het document kwijt zijn, krijgen van de IND een schriftelijke verklaring. Daarin staat dat zij rechtmatig in Nederland verblijven. Dit heet ook wel een artikel 9-brief.
Wettelijke Regels bij Identificatie
Het verwerken van persoonsgegevens voor identificatie (vaststellen identiteit) is aan regels gebonden. Deze regels staan onder meer in de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Uitvoeringswet AVG (UAVG).
Let op: U verwerkt geen persoonsgegevens als u mensen vraagt hun identiteitsbewijs te laten zien. Daarom valt deze situatie niet onder de AVG en de UAVG.
Lees ook: Eisen pasfoto Nederlands rijbewijs
Er kunnen wel andere (wettelijke) regels gelden als u mensen vraagt hun identiteitsbewijs te laten zien. Bijvoorbeeld:
- Mensen moeten op grond van de Wet op de identificatieplicht in bepaalde situaties hun identiteitsbewijs laten zien.
- Een identiteitsbewijs blijft op grond van de Paspoortwet altijd eigendom van de staat.
Manieren om Mensen te Identificeren
U kunt op de volgende manieren de identiteit van mensen vaststellen:
- Kopie identiteitsbewijs maken of vragen;
- Afgeschermde kopie identiteitsbewijs maken of vragen;
- Identiteitsbewijs laten tonen (en eventueel gegevens overnemen);
- Identiteit vaststellen zonder identiteitsbewijs.
Kopie Identiteitsbewijs
U mag uitsluitend een kopie, scan of foto van iemands identiteitsbewijs maken of vragen als de wet dat toestaat. Werkgevers moeten bijvoorbeeld een kopie maken van het identiteitsbewijs van hun werknemers op grond van de Wet op de loonbelasting.
De kopie bevat de pagina's waarop alle persoonsgegevens zichtbaar zijn, inclusief de nationaliteit, het documentnummer, het burgerservicenummer (BSN) en de foto. Let op: deze regels zijn hetzelfde als u het identiteitsbewijs scant en daarbij persoonsgegevens ‘inleest’.
Afgeschermde Kopie Identiteitsbewijs
Bent u niet wettelijk verplicht om een kopie te maken of vragen? Dan mag u soms een kopie van een identiteitsbewijs maken of vragen waarbij bepaalde persoonsgegevens zijn afgeschermd, zoals iemands burgerservicenummer (BSN). U mag een afgeschermde kopie alleen maken of vragen als het echt niet anders kan. Kijk daarom eerst of er een minder ingrijpende manier mogelijk is.
Lees ook: ID Kopie App
Identiteitsbewijs Laten Tonen
Kunt u iemands identiteit niet op een minder ingrijpende manier vaststellen? Dan is het vaak voldoende als diegene een identiteitsbewijs laat zien. Dit wordt ook wel ‘legitimeren’ of ‘identificeren’ genoemd. U mag dan geen kopie maken van het identiteitsbewijs, ook geen afgeschermde kopie.
Nadat u het identiteitsbewijs heeft gezien, kunt u eventueel het soort identiteitsbewijs en het documentnummer noteren. Let op: soms bent u wettelijk verplicht om bepaalde persoonsgegevens van iemands identiteitsbewijs over te nemen. Dit geldt bijvoorbeeld voor zorgaanbieders.
Identiteit Vaststellen Zonder Identiteitsbewijs
Is het mogelijk om iemands identiteit vast te stellen zonder het identiteitsbewijs van deze persoon? Dan moet u voor deze manier kiezen.
Bijvoorbeeld: U heeft een webshop. Uw klanten willen hun gegevens inzien. Dan heeft u meestal genoeg aan het klantnummer in combinatie met de naam en het adres om de identiteit van de klant te controleren.
Informatieplicht bij Kopie Identiteitsbewijs
Vraagt of maakt u een (afgeschermde) kopie van iemands identiteitsbewijs? Dan moet u bepaalde informatie verstrekken aan deze persoon (de betrokkene), op grond van de informatieplicht uit de AVG.
Lees ook: Alles over Rijbewijs Foto's
De Informatie die u Moet Geven
U moet altijd de betrokkene uit uzelf (dus niet alleen als de betrokkene erom vraagt) minimaal de volgende informatie geven:
- Het doel waarvoor u de kopie van het identiteitsbewijs vraagt.
- De grondslag voor de verwerking (artikel 6 AVG).
- Welke persoonsgegevens van het identiteitsbewijs u niet nodig heeft, als de betrokkene zelf een kopie aanlevert. Zodat u niet meer persoonsgegevens ontvangt dan strikt noodzakelijk is.
- Welke maatregelen een betrokkene kan nemen om niet-noodzakelijke persoonsgegevens af te schermen.
Waaraan de Informatie Moet Voldoen
De informatie moet transparant, begrijpelijk en duidelijk zijn voor de betrokkene. U moet de informatie in eenvoudige taal geven.
U moet ervoor zorgen dat uw medewerkers die kopieën opvragen, weten welke informatie zij moeten geven. En dat zij deze informatie ook daadwerkelijk geven.
Beveiliging Kopie Identiteitsbewijs
Verwerkt u een kopie van een identiteitsbewijs? Dan moet u passende technische en organisatorische maatregelen nemen om de persoonsgegevens te beveiligen. Dit betekent bijvoorbeeld dat u de kopie versleuteld moet opslaan en dat u de toegang tot de kopie moet beperken tot personen die de gegevens nodig hebben voor hun werk.
Privacyrisico's en Identiteitsfraude
Het kopiëren van identiteitsbewijzen brengt privacyrisico's met zich mee. Een pasfoto kan gevoelige gegevens onthullen: ras, geloof, gezondheid. Deze gegevens vallen vanwege hun gevoeligheid onder de categorie bijzondere persoonsgegevens en worden door de wet extra beschermd.
Bij identiteitsfraude maakt iemand anders dan uzelf gebruik van uw identiteitsgegevens. Dit gebeurt vaak met een kopie van uw identiteitsbewijs. Met een kopie van uw identiteitskaart waarop uw naam, geboortedatum en burgerservicenummer staan, kunnen fraudeurs bijvoorbeeld een lening aanvragen of een telefoonabonnement afsluiten.
Daarom is het belangrijk om je identiteitsgegevens te beschermen en het oplichters moeilijker te maken om je gegevens te misbruiken.
De KopieID-App
De KopieID-app helpt je om veilig een kopie van je identiteitsdocument te maken en je identiteitsgegevens te beschermen. Met deze app kun je:
- Een foto van je identiteitsdocument maken.
- Een watermerk toevoegen om aan te geven voor wie en waarvoor de kopie is.
- Je burgerservicenummer (BSN) en pasfoto afschermen.
- De kopie versleuteld opslaan op je telefoon.
De app is te gebruiken op telefoons en tablets met een Android of iOS besturingssysteem. Om de KopieID-app zo gebruiksvriendelijk en veilig mogelijk te maken is ervoor gekozen dat de vernieuwde versie zelf een foto van een identiteitsdocument maakt en herkent waar gegevens op het document staan.
Wanneer Mag een Organisatie een Kopie van je Identiteitsbewijs Vragen?
Slechts enkele organisaties mogen om een kopie van uw identiteitsbewijs vragen. Bijvoorbeeld uw werkgever en banken. Vraagt een organisatie om een kopie van uw paspoort, ID-kaart of rijbewijs? Ga dan eerst na of dit nodig is. Vaak is de registratie van het soort identiteitsbewijs en het documentnummer al voldoende.
De organisatie die om de kopie vraagt, is verplicht om toe te lichten waarom de kopie noodzakelijk is. Geeft u toch een kopie af? Help dan misbruik van uw identiteitsgegevens voorkomen. U moet bijvoorbeeld uw burgerservicenummer afdekken of doorstrepen.
Hieronder een tabel met voorbeelden van situaties waarin een kopie van je identiteitsbewijs gevraagd kan worden, en of dit wettelijk verplicht is:
| Situatie | Kopie ID Verplicht? | Opmerkingen |
|---|---|---|
| In dienst treden bij een werkgever | Ja | Werkgever moet kopie maken op grond van de Wet op de loonbelasting. |
| Klant worden bij een bank | Ja | Bank mag kopie maken om identiteit te verifiëren. |
| Huren van een auto | Nee | Verhuurder mag een afgeschermde kopie maken, BSN en pasfoto afschermen. |
| Inchecken in een hotel | Nee | Hotel mag enkele gegevens noteren, maar geen kopie maken. |
Hoe maak je een foto van je ID-kaart? | Belsimpel Legt Uit
Conclusie
Het is belangrijk om bewust te zijn van de regels en risico's rondom het tonen en kopiëren van je rijbewijs en andere identiteitsbewijzen. Wees kritisch wanneer een organisatie om een kopie vraagt en bescherm je persoonsgegevens door gebruik te maken van de KopieID-app en door je BSN en pasfoto af te schermen indien mogelijk. Zo kun je identiteitsfraude voorkomen en je privacy waarborgen.