Eén van de meest invloedrijke muzikale personen in Latijns Amerika van de afgelopen decennia is toch wel deze zangeres geweest.
De Argentijnse Mercedes Sosa was een icoon in Latijns-Amerika. Ze staat bekend als de zangeres met ‘de grootste stem’ van het continent. Haar folkloremuziek was, en is nog steeds, een inspiratie voor velen. Haar grote doorbraak echter, is te danken aan haar ferme politieke daadkracht die Sosa allereerst tot ballingschap in Europa dwong maar later tot wereldberoemd muziekster heeft gebracht.
Jeugd en Vroege Carrière
Haydée Mercedes Sosa werd op 9 juli 1935 geboren in San Miguel de Tucumán, de hoofdstad van één van de armste provincies in het noorden van Argentinië. Sosa was een dochter van een eenvoudige arbeidersfamilie, een afkomst die ze nooit verloochende. ''Ik kom van gewone mensen en blijf van gewone mensen,'' benadrukte ze vaak. Op haar vijftiende spoorden een aantal vrienden haar aan deel te nemen aan een zangwedstrijd op de radio. Ze won en drong zo op jonge leeftijd de muziekwereld binnen.
La Nueva Canción en Politieke Boodschap
In 1962 nam Sosa haar eerste album op en tegen de jaren 70 werd ze erkend als een van de Zuid-Amerikaanse zangers die de muziekstroming la Nueva Canción (het nieuwe lied) initieerden. Onder hen waren ook de Chilenen Victor Jara en Violeta Parra, de Argentijn Victor Heredia en de Uruguyaan Alfredo Zitarrosa. De muziek die de troubadours maakten bestond uit een mix van folklore met politiek protest. Muziek met een politieke boodschap zou het centrale thema zijn in de rest van haar leven.
Ballingschap
Ondanks de successen kreeg Sosa pas begin jaren tachtig grote bekendheid die zij deels te danken heeft aan haar linkse overtuiging tegen de militaire dictatuur in Argentinië (1976 - 1983). Sosa was een fervent voorvechter van de mensenrechten en vermengde haar ideeën, die kritisch waren tegenover de heersende junta, steeds vaker in haar muziek. Haar muziek werd daarom door de militairen verboden. De zangeres werd, aan het begin van de militaire dictatuur, tijdens een van haar concerten gearresteerd. Ze kwam vrij snel weer op vrije voeten te staan, maar ze wist dat ze gevaar liep. Wegens doodsbedreigingen van de knokploegen van het regime vluchtte de maatschappelijk bewogen Sosa naar Europa. Drie jaar woonde ze in Parijs en Madrid. Pas eind 1982, toen het militaire regime na de Falkland-oorlog instortte, keerde ze terug naar haar geboorte land.
Lees ook: EPC voor Mercedes: Een diepgaande blik
In Argentinie is ze voorvechter geweest van onder andere vrijheid van meningsuiting en nam ze het voortouw in de strijd om de mensenrechten. Niet voor niets is Sosa dan ook een geliefd persoon geworden in en rond eigen land.
Muziekcarrière na Ballingschap
Na haar ballingschap keerde Mercedes Sosa terug naar Argentinië waar ze een reeks concerten gaf die werden beschouwd als cultureel protest tegen de toen al danig verzwakte dictatuur. Vanaf dat moment werd Sosa razend populair in Argentinië en de rest van Latijns Amerika. Haar muziekcarrière kreeg snel nog meer glans, want ook in de rest van de wereld ontving ze waardering voor de sociaal bewogen liederen. Ze zong over het beëindigen van oorlogen en armoede, maar ook over liefde vinden en geliefden verliezen. Tijdens een carrière van 40 jaar maakte La Negra meer dan zeventig albums en cd’s. Haar bekendste nummers zijn Gracias a la vida, Alfonsina y el Mar en Al jardin de la Republica. Sosa werkte tijdens haar lange carrière samen met tientallen artiesten, onder wie Luciano Pavarotti, Sting, Shakira, Andrea Bocelli en Pablo Milanes. Ook in Nederland was Sosa bekend.
Vlak voor haar dood heeft de Argentijnse Mercedes Sosa samengewerkt met de grote Latijns Amerikaanse artiesten van dit moment, wat een aparte compilatie tot het gevolg had. Cantora is het zesendertigste album dat Mercedes Sosa achterlaat aan de wereld. Dit maakt ook dat vele in die contreien (en sommigen ook daarbuiten) bekende artiesten als Shakira, Daniela Mercury of Charly Garcia maar al te graag meewerkten aan dit project, dat toevallig (?) ook geheel gedocumenteerd werd. Het resultaat is een geheel Spaanstalig album dat zich nestelt in de warme roots van de zang van de Argentijnse; doorspekt met passie en emotie vertolkte zang, die naar elegieen neigen. Sosa kreeg het namelijk voor elkaar om intens gegriefd en doorleefd te klinken, precies wat het onderdrukte Argentijnse volk zo erg voelde maar niet konden of mochten uiten.
De samenwerkingen op dit album zijn dus even intens als magisch, met Latin folk, dansbare muziek, een combinatie van Sosa’s stem met rap, bluesrock en natuurlijk de mooie rustiger combinaties van twee verschillende stemmen. De bijgeleverde dvd biedt een ducumentaire over dit project, met Mercedes Sosa veel aan het woord en een prettige mix van de muziek in de (soms autobiografische) omlijsting van de film. Verder zijn als ‘extra’s’ toegevoegd een biografie, Mercedes’ gewonnen onderscheidingen en prijzen, een fotogalerij en een soort filmpje met mooie gitaarmuziek en foto’s van Sosa. De opnamen van de negentien tracks lange cd en de stereo dvd zijn bovengemiddeld en bieden de kijker/ luisteraar prima vertier.
40 jaar duurde de carrière van Sosa, die vanwege haar donkere haar liefdevol La Negra werd genoemd.
Lees ook: Gids voor Zekeringen Mercedes Vito W638
Een festival als Eurosonic dat ieder jaar in Groningen plaatsvindt, wil graag meer aandacht besteden aan de muziekcultuur uit de diverse Europese landen. Terecht, want wij Nederlanders en Vlamingen weten eigenlijk maar verdomde weinig over de nationale rockscene van grote Europese landen zoals Frankrijk, Spanje, Italië of Duitsland (overigens weten ‘zij’ ook zeer weinig van de Nederlandse muziekwereld). Toch zal elke oprechte muziekliefhebber die op vakantie is in den vreemde zijn oren openen om iets lokaals op te pikken. Zo ook uw verslaggever in den verre. Ik kom al bijna tien jaar met enige regelmaat in Argentinië en weet ondertussen dat in het land van de tango óók al ruim dertig jaar een levendige rockbeweging heerst. Extra interessant wordt het als je weet dat El Rock Argentino van grote invloed is op de rest van de Zuidamerikaanse muziekscene, in het verleden en tot op de dag van vandaag.
De Argentijnse rock stoomde in de jaren tachtig van de vorige eeuw door tot ver over de landsgrenzen; het hele Spaanstalige gebied, van Zuid- en Midden Amerika tot Spanje is vandaag de dag bekend met diverse grote Argentijnse muzikanten en bands. Het land met 36 miljoen inwoners heeft in Zuid-Amerika veel meer invloed qua rockmuziek dan de grote broers Mexico (110 miljoen inwoners) of Brazilië (170 miljoen inwoners, die overigens Portugees spreken dus zich wel minder verwant voelen met de Spaanstalige broeders). Tekenend voor El Rock Argentino is dat het begrip een verzamelnaam is voor alle moderne Argentijnse muziek (dus zeker niet alleen rock) die in het Spaans is gezongen.
Toen in de jaren 60 The Beatles en The Rolling Stones de wereld veroverden hielden de Argentijnse bandjes zich vooral bezig met het (in het Engels) coveren van hun Britse helden. Tegelijkertijd ontstond er in de undergroundscene van de metropool Buenos Aires en de kleinere steden Córdoba, Rosario en Mendoza een beweging die het publiek in de moerstaal wilde aanspreken. De eerste single van El Rock Argentino is volgens de kenners Rebelde van Los Beatnicks en stamt uit 1966. Daarna begint een grotere groep artiesten langzaam hun eigen taal te omarmen en vormen zich bandjes als Los Gatos en Almendra (van de nog steeds actieve Luis A. Spinetta). Begin jaren 70 breken enkele Argentijnse bands (bijv. Vox Dei en Pescado Rabioso) in eigen land door met een combinatie van heavy rock en blues. Grote legende in die tijd is Pappo, een bluesgitarist die ook buiten Argentinië bekendheid verwerft en onder andere met BB King in New York speelt.
De immens populaire Pappo komt in 2005 om tijdens een motorongeluk, maar zijn geest leeft nog steeds voort in de harten van de Argentijnen. Vorig jaar november zag ik in Buenos Aires nog een concert van één van Argentiniës beste bluesgitaristen, Miguel Botafogo, waar de naam Pappo constant werd gescandeerd door vele fanatieke bluesfans. In dezelfde periode ontstaat ook een akoestische rock-beweging, die de wieg vormt voor enkele van grootste nog in leven zijnde Argentijnse muzikanten, zoals Charly Garcia, Nito Mestre, León Gieco en Gustavo Santaolalla.
Latin Grammy Awards 2009
Tot en met haar laatste levensjaren was Sosa muzikaal erg succesvol. Een maand voor haar overlijden werd ze voor haar laatste album Cantora 1 genomineerd voor drie Latin Grammy Awards. De nominaties betroffen de categorieën album van het jaar, beste folkloristische album en beste cd ontwerp. Het was haar echter niet gegund bij de uitreiking aanwezig te zijn; enkele dagen te voren overleed ze in het ziekenhuis.
Lees ook: Informatie over Mercedes-Benz Autoverzekeringen
Ziekte en Overlijden
De zangeres stierf begin oktober van dit jaar aan de gevolgen van een zware en slepende ziekte aan ondermeer de nieren en aan haar lever. Ze werd 74 jaar oud.
In 2009 ging de gezondheid van de zangeres snel achteruit. Op 1 oktober 2009 meldden de pers dat de Argentijnse in het ziekenhuis in Buenos Aires was opgenomen vanwege een nierkwaal en hartproblemen. Ze werd enkele dagen kunstmatig beademd. De zangeres kampte al eerder met leverproblemen. Met een loopbaan van veertig jaar achter de rug overleed Mercedes Sosa op zondag 4 oktober 2009.