Een spoorweg is een transportsysteem waarbij de voertuigen gedragen en geleid worden door rails. Afhankelijk van vorm, bijkomende definities, wetgeving of gebruik kunnen de spoorwegen ook tramweg, metro, funiculaire, monorail of nog anders genoemd worden. Deze veilige, moderne en gebruiksvriendelijke locomotieven zijn in vele uitvoeringen te vervaardigen.
In dit artikel gaan we dieper in op de verschillende soorten railvoertuigen, van historische draisines tot moderne rangeerlocomotieven en lightrail systemen.
Historische Railvoertuigen
De hier beschreven voertuigen worden ook draisine genoemd. Dit is een oud woord voor fiets. De eerste railfietsen waren voor één persoon bestemd, totdat iemand van achteren werd aangereden door een trein.
Door de jaren heen zijn er diverse varianten van de draisine ontwikkeld:
- Railfiets: In 1879 uitgevonden door George Sheffield uit Three Rivers, Michigan.
- Railfiets met hulpmotor: Voorzien van een motorblokje van de Bilthovensche Metaalindustrie (BMI).
- Handwieldraisine: Twee personen brengen met handels de ketting in beweging die de achterwielen aandrijft.
- Motordraisine of railauto: Heeft een kleine benzinemotor die voor de voortstuwing zorgt.
- Velocipede Car: Een houten draisine die door twee tegenover elkaar zittende mensen kan worden bereden.
Aan het plafond van het museum zijn vier verschillende draisines te zien. De spoorfiets van Simplex is de lichtste, hij weegt nauwelijks meer dan twee fietsen. Hij is gemaakt door de Nederlandse fietsfabrikant Simplex. Tot de Tweede Wereldoorlog kwamen ze in het hele land voor.
Lees ook: LZV in Nederland: Eisen en Regels
De inspecteurs hoeven zelf geen fysieke inspanning te leveren, zij zitten op het bankje aan de voorkant met zicht op het spoor. De inspecteurs konden hiermee sneller rijden en grotere afstanden afleggen. Deze Simplex M.G. is rond 1910 in gebruik geweest bij de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NBDS). Het is het enige bewaard gebleven voertuig van die maatschappij.
Met hun handen bewogen ze samen een handvat heen en weer dat het achterwiel aandreven. Deze No.
Draisine in het Verkehrsmuseum Nürnberg
Moderne Railvoertuigen
Rangeerlocomotieven
Bemo Rail ontwerpt en vervaardigt al rangeervoertuigen sinds de oprichting in 1970. De Bemo rangeerlocomotief, ook wel een rail shunter genoemd, wordt voornamelijk gebruikt door bedrijven, die zelf wagons verplaatsen over (intern) spoor, zoals industrie, - en overslagbedrijven.
Bemo Rail vervaardigt uw rangeerlocomotief geheel in eigen beheer met eersteklas onderdelen. Voor diverse tevreden (internationale) afnemers zijn klantspecifieke uitvoeringen ontworpen, opgebouwd uit onze standaard componenten van hoge kwaliteit. A. B. Dankzij onze in-house engineeringafdeling, een volledig ingerichte werkplaats en de benodigde kennis van rails en wagons zijn de mogelijkheden talrijk.
Lees ook: Voertuigregistratie en onbekende entiteiten: Wat u moet weten
U kunt bijvoorbeeld kiezen voor verschillende aandrijfopties zoals hydrostatische of hydrodynamische aandrijving met dieselmotor, of een elektrische of hybride aandrijving. De bediening van de locomotief kan manueel, maar ook radiografisch op afstand. Er wordt door Bemo Rail vanaf de eerste ontwerpfase van de machines zeer veel aandacht besteed aan de veiligheid, ergonomie en milieuaspecten.
De overhoekse ergonomisch ingerichte bedieningspanelen, in combinatie met ruim rondom zicht vanuit de cabine, maken het veilig bedienen van de machine compleet. Een uitgebalanceerd besturingssysteem zorgt ervoor dat alle componenten zorgvuldig worden aangestuurd. Wij kunnen u uiteraard voorzien van een vrijblijvend advies op maat. Het rail-weg voertuig wordt opgebouwd uit onze standaard componenten.
Bemo Rail Rangeerlocomotief
Lightrail
Lightrail (ook: "light rail" of "lichte rail") is een uit de USA stammende term voor vervoerssystemen met als kenmerk laag gewicht en licht uitgevoerde onderbouw, in tegenstelling tot heavyrail (of zware rail).
Unilok
Nogmaals de Unilok, weggestopt tussen de begroeiing. voor werkmachines was nog niet eens zo heel lang verlopen, maar eigenaar BAM had er geen werk meer voor. Niet lang daarna is hij gesloopt.
Lees ook: Belastingen bij Voertuig Invoer
Michelines
In de jaren 1930-1940 kwamen de Michelines op het spoor. Dat waren voertuigen met dieselmotor en rubberbanden (Frankrijk; bandenfabrikant Michelin).
In 1929 bemerkte André Michelin dat hij vanwege het lawaai en het schudden niet kon slapen in de slaaptrein van Parijs naar Cannes, waar zijn weekendverblijf stond. Hij verordonneerde daarop de fabricage van een trein op luchtbanden en dat werd de ‘pneu-rail’. Een ’train au pantoufles’, die in de volksmond al snel omgedoopt werd tot ‘Micheline’.
De Michelines, waarvan uiteindelijk bijna vijftien verschillende typen het licht zouden zien, werden in Frankrijk geduchte concurrenten van de conventionele autorail. Eind jaren ’20 ontstond dus het idee om een geluidsarme trein te bouwen. De ijzeren wielen zouden moeten worden vervangen door wielen met rubberen luchtbanden. Michelin ontwikkelde daarvoor een speciale band die op de gewone treinrails kon rijden.
Micheline
Voor de spoorgeleiding werd de band tegen een stalen flens gemonteerd. De band kon een belasting van maximaal 1000 kg. (bij 9 atm) aan en dat was voor een trein eigenlijk te weinig. Om gewicht te besparen werd er al bij het prototype voor een aluminium opbouw gekozen. Dat bood te weinig soelaas, daarom werden de Michelines al vanaf type 5 van (veel) meer wielen dan gebruikelijk voorzien.
Het is natuurlijk duidelijk dat zo’n trein een ‘lekke band’ kon krijgen. De trein was daarom voorzien van meetsysteem waarmee de bandenspanning van alle wielen bewaakt werd. Het idee om treinen met rubber banden uit te rusten leidde ertoe dat, later, na WOII ook Parijse metrostellen met (massieve) rubberbanden werden uitgerust. In 1929 werd het eerste prototype gebouwd.
De betere grip van het rubber op de rails was bij het optrekken en remmen een groot voordeel, maar tijdens het rijden vroeg de grotere wrijving tussen wiel en rail om veel meer motorvermogen en dus brandstof dan bij een traditionele trein. Bovendien beperkte de draagkracht van de wielen het laadvermogen, tien passagiers was veel te weinig!
Michelin auto-trein (1932)
Overige Railvoertuigen
- Klv20: Klv staat voor Kleinwagen mit Verbrennungsmotor.
- Ford FK 1000 op spoorwielen: FK staat voor Ford Köln, gebouwd tussen 1953 en 1962.
- Inspectievoertuigen: Gebruikt door spoorwegmaatschappijen voor inspectie van het spoor.
Regelgeving en Toezicht
Spoorwegondernemingen en voertuighouders moeten een veilige treindienst aanbieden en zijn daarom gehouden aan verplichtingen in wet- en regelgeving. ILT houdt toezicht op de spoorvoertuigen die in gebruik zijn in Nederland.
De tabel hieronder bevat een aantal fasen uit de levenscyclus van een spoorvoertuig.
| Fase | Omschrijving |
|---|---|
| 1 | Alle betrokken partijen, die in het voertuigregister zullen worden vermelden, moeten eenmalig een organisation code aanvragen. |
| 2 | Een voertuighouderkenmerk op een spoorvoertuig laat zien wei de houder is. |
| 3 | De Entity in charge of maintenance (ECM) is verantwoordelijk voor de veiligheid van de voertuigen waarvan zij het onderhoud verricht. |
| 4 | De houder wijst een onderhouds-verantwoordelijke aan. Voor deze taak moet aan de ECM verordening 2019/779 worden voldaan. |