Zo’n twee weken geleden werd bekend dat er duizenden Nederlanders zonder rijbewijs rondrijden in ons kikkerlandje. Nu leek het ons handig om nog eens in de geschiedenis van het roze papiertje te duiken. Daarom presenteren wij jullie: De geschiedenis van het rijbewijs.
In 1896 verscheen de eerste auto in Nederland. Vier jaar later, in 1900, reden er zo'n tweehonderd auto's in ons land. Om de toestroom van dit nieuwe voertuig beter te kunnen controleren, besloot de Nederlandse regering om het autogebruik te gaan reguleren.
Het verkrijgen van een rijbewijs was begin twintigste eeuw wel een stuk eenvoudiger dan tegenwoordig. Er gold namelijk geen examenplicht.
De Vroege Jaren van het Rijbewijs
Op 10 februari 1905 werd de Motor- en Rijwielwet van kracht. Voor het besturen van een motorrijtuig is nu een rijbewijs verplicht. Vanaf 1 januari 1906 mochten Nederlandse automobilisten niet meer de weg op zonder een geldig rijbewijs. Een jaar eerder was dit vastgelegd in de Motor- en Rijwielwet.
Dit rijbewijs werd op aanvraag en zonder examen verstrekt. Voor personen die ons land vanuit het buitenland per auto bezochten, kwam een aparte regeling. Zij konden bij de douane een tijdelijk achtdaags rijbewijs aanvragen. Er werd ten tijde van de invoering van het rijbewijs al wel gepleit voor het invoeren van maximumsnelheden, maar zover wilde de politiek nog niet gaan.
Lees ook: Wanneer uw Kangoo Distributieriem Vervangen?
Automobilisten konden dus zelf bepalen wat ze een prettige en aanvaardbare snelheid vonden, zolang het niet te gevaarlijk werd. “Het is den bestuurder van een motorrijtuig of rijwiel verboden daarmede over een weg te rijden op zoodanige wijze of met zoodanige snelheid, dat de vrijheid of de veiligheid van het verkeer op dien weg wordt belemmerd of in gevaar gebracht.
Pas in 1957 werd de snelheid van het verkeer binnen de bebouwde kom beperkt. Daar mocht men vanaf dat moment nog maar maximaal vijftig kilometer per uur rijden. Een maximumsnelheid op snelwegen en autowegen werd in 1974 ingevoerd.
De Invoering van het Rijexamen
In 1927 trad een Motor- en Rijwielreglement in werking. Iedere automobilist was nu verplicht ook een rijvaardigheidsbewijs te bezitten. Voor een rijbewijs wordt een praktisch rijexamen verplicht.
Datzelfde jaar richtte de ANWB, samen met enkele partners, het nog altijd bestaande Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (het CBR) op. ANWB, KNAC, KNMV en de BBN richtten het (toen nog) Centraal Bureau voor de afgifte van Bewijsstukken van Rijvaardigheid (CBBR) op.
- 'Algemeene Nederlandsche Wielrijders Bond, Touristenbond voor Nederland' (ANWB)
- Koninklijke Nederlandsche Automobiel Club' (KNAC
- Koninklijke Nederlandsche Motorrijders Vereniging' (KNMV)
- Bond van Bedrijfsautohouders in Nederland. (BBN)
Automobilisten konden bij deze organisatie een kort praktisch rijexamen afleggen om te bewijzen dat ze bekwame bestuurders waren.
Lees ook: Alles over de Medische Keuring
Kosten en Duur van het Examen
- 1 september 1927: Het rijexamen kost f 4,- (examengeld en administratiekosten)
Op 1 september 1927 werd het Centraal Bureau voor de afgifte van Bewijsstukken van Rijvaardigheid (CBBR) opgericht. Dit Bureau stelde een rijexamen in waarmee een geldig rijbewijs kon worden verdiend.
De eerste kentekens in Nederland werden al in 1898 ingevoerd. Aan het kenteken was destijds te zien waar de eigenaar van de auto vandaan kwam. Iedere provincie had namelijk een eigen letter.
Verdere Ontwikkelingen in de 20e Eeuw
Op 1 januari 1955 kwam het eerste leerboek tot stand waarin de eisen voor het praktijkexamen beschreven staan. Vanaf dat moment zette de professionalisering van het rijexamen door. Zo werd vanaf 1963 het theorie-examen niet meer mondeling maar schriftelijk afgenomen.
Vanaf 1984 werd ingesteld dat het praktisch examen pas mag worden afgelegd als het theoretisch examen gehaald is.
Het belang van het theorie-examen nam in de jaren daarop steeds verder toe. Hoewel het theorie-examen sindsdien een essentieel onderdeel is gebleven van het behalen van het rijbewijs, zijn er sindsdien toch de nodige zaken veranderd.
Lees ook: Symptomen van een versleten distributieriem
Zo voerde het CBR in 1984 dia’s in voor het theorie-examen, ter vervanging van het schriftelijke examen. Inmiddels zijn deze dia’s echter op hun beurt weer vervangen. Kandidaten maken hun theorie-examen tegenwoordig digital, op een computer in het examencentrum.
Ook de inhoud van het theorie-examen is in de loop der jaren sterk veranderd. Zestig jaar geleden hoefden kandidaten slechts een aantal mondelinge vragen over verkeersregels te beantwoorden. Tegenwoordig komen kandidaten er niet meer zo makkelijk vanaf.
Niet alleen krijgen kandidaten 40 vragen over verkeersregels en verkeersinzicht, maar ze moeten ook nog 25 vragen over gevaarherkenning beantwoorden. Hierbij moeten ze aan de hand van foto’s bepalen of bestuurders in bepaalde situaties moeten stoppen, vaart minderen of doorrijden. Dit onderdeel is lang niet altijd eenvoudig, aangezien kandidaten meer dan de helft van deze vragen goed moeten hebben om te slagen.
Vandaar dat toekomstige automobilisten vaak vooraf intensief online theorie leren.
Recente Wijzigingen en Innovaties
Hieronder een overzicht van recente wijzigingen en innovaties met betrekking tot het rijbewijs:
- 1 mei 1988: De maximumsnelheid gaat van honderd naar 120 km per uur op autosnelwegen.
- 1 november 1991: Het nieuwe Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV 1990) treedt in werking.
- 1 juni 1996: De Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer wordt ingevoerd.
- 30 maart 2002: Het beginnersrijbewijs wordt ingevoerd.
- 1 juli 2015: Het T-rijbewijs wordt ingevoerd.
- 1 april 2023 De divisie Rijgeschiktheid introduceert twee nieuwe cursussen:
- De korte cursus over gedrag en verkeer (LEMG) leert bestuurders die voor de eerste keer een forse snelheidsovertreding begaan om op een veilige manier deel te nemen aan het verkeer.
- De cursus over drugs en verkeer (EMD) leert mensen die zijn aangehouden met te veel drugs op wat de risico’s zijn van rijden onder invloed, wat de negatieve consequenties zijn en hoe men herhaling kan voorkomen.
Dat er tegenwoordig miljoenen auto’s rondrijden in Nederland was in de beginjaren van de automobiel ondenkbaar.
De Benz Patent Motorwagen uit 1886 wordt gezien als de eerste gemotoriseerde auto ter wereld. De auto is een creatie van de ingenieur Karl Benz die onder nummer 37435 het patent van een auto liet vastleggen in 1886. Het was ook Karl Benz die het eerste rijbewijs op zijn naam liet zetten. Dat was eigenlijk een moetje, want mensen hadden veel last van het lawaai en de stank van zijn voertuig. In eerste instantie voldeed een vergunning om in een auto te mogen rijden.
Een écht rijbewijs bestond nog niet. Pas aan het begin van twintigste eeuw werd een rijbewijs in enkele landen verplicht. In Nederland werd het rijbewijs in 1906 ingevoerd. Een theorie-examen afleggen was nog niet nodig. Je kreeg zo’n vergunning op aanvraag, zelfs zonder medische verklaring. Pas in 1927 werd het rijexamen ingevoerd in Nederland.
Tegenwoordig is een rijbewijs krijgen zonder theorie- en praktijkexamen ondenkbaar. Er bestaan tegenwoordig diverse rijbewijzen.
Iedereen die een rijbewijs wil behalen, zal vroeg of laat te maken krijgen met het CBR. Het CBR is een examencentrum voor theorie- en praktijkexamens.
De verkeersdrukte blijft zich ontwikkelen. Het CBR heeft daarom haar examens in de loop der jaren afgestemd op de ontwikkeling in het verkeer. Vervolgens heeft de rijopleiding zich verder ontwikkeld om de leerling beter voor te bereiden op de telkens drukkere en dus complexere verkeerssituaties. Een goede voorbereiding op het examen is daarom noodzakelijk geworden.
Laat je dus niet gek maken door al die mooie verhalen. Dan volgen de dooddoeners als: “Wij hadden vroeger maar 10 lesjes nodig” of “weet je wat het vroeger kostte?”. De tijden veranderen nu eenmaal.
Het nieuwe examen is zo ontwikkeld dat de leerlingen die geslaagd zijn, veel beter zijn voorbereid, wanneer ze zelfstandig deelnemen aan het verkeer. Deze ontwikkeling heeft geleid tot een grote verkeersdrukte. De infrastructuur groeit wel mee, maar is tegen een snelle ontwikkeling als deze in zo’n klein landje niet opgewassen.
Files worden daardoor steeds langer en de milieuvervuiling steeds groter. Door deze ontwikkelingen zullen de leerlingen het steeds zwaarder krijgen tijdens de rijlessen en het rijexamen. Daarom zullen de meeste leerlingen meer rijlessen nodig hebben om optimaal voorbereid het examen in te gaan. Daarom zijn tegenwoordig 40 lessen heel reëel voor een rijopleiding.
Vergeet één ding niet: de steeds zwaardere lesprogramma’s en de zwaardere examens zijn echt nodig om de veiligheid van jezelf en de andere weggebruikers te waarborgen. Dat is het natuurlijk meer dan waard!