De Fiat Ducato is een populaire basis voor campers en staat bekend om zijn veelzijdigheid. Sinds modeljaar 2020 is de Fiat Ducato verkrijgbaar met de negentraps automatische versnellingsbak ZF 9HP48. Deze koppelvormer-automaat is gekoppeld aan MultiJet II-dieselmotoren van 140 pk, 160 PK en 180 pk. De automatische versnellingsbak is een belangrijk onderdeel van het rijcomfort en de prestaties van deze voertuigen. In dit artikel bespreken we de ervaringen en bevindingen met betrekking tot de automatische versnellingsbak van de Fiat Ducato.
Geschiedenis en Ontwikkeling
Eerst een stukje geschiedenis: de voorganger van de nieuwe negentrapsautomaat van Fiat was de Comfortmatic, een gerobotiseerde zesversnellingsbak. Dat systeem had een traditionele koppelingsplaat, met een elektronisch-hydraulische bediening. Er was goed mee te rijden, aldus de NKC, maar wel met wat schokkerige en trage schakelingen. Door het ontbreken van een kruipeffect was ook het manoeuvreren op oprijblokken wat lastig.
De nieuwe Fiat Ducato automaat reageert heel anders en levert veel comfort en gemak, is de conclusie van het onderzoek.
De Nieuwe 9G Tronic Automaat
De Nederlandse Kampeerauto Club (NKC) heeft in Kampeerauto 2 van 2020 de nieuwe Fiat Ducato 9G Tronic automaat getest. Deze automaat heeft een meerprijs van EUR 4.399,- en is leverbaar i.c.m.
Technische professionals uit mijn omgeving, een garagehouder, een monteur, een camperdealer, geven zonder uitzondering hoog op over de nieuwe 9-traps van Fiat en Mercedes. Tineke, mijn vrouw, had in 2019 ook al eens les gegeven in een 9-traps automaat van Mercedes. Haar oordeel: het rijdt als een hele goede personenauto. Je merkt niets van het schakelen. Tineke heeft er kijk op.
Lees ook: Cruise Control Reparatie Audi
Technische Uitleg
De nieuwe 9-traps automaat van de Fiat Ducato is geen gerobotiseerde versnellingsbak, maar een „echte” automaat met koppelomvormer. Als je het woord koppelomvormer tegen komt, weet je dat je met een „echte” automaat te maken hebt. Zoals de handgeschakelde versnellingsbak een koppeling heeft (dus ook onze gerobotiseerde versnellingsbak) heeft de automatische versnellingsbak een koppelomvormer. De koppelomvormer zorgt voor de verbinding van de versnellingsbak met de motor. Dat gaat met twee schoepenwielen. Het ene, het het pompwiel, is verbonden met de motor. Het andere, het turbinewiel, is verbonden met de versnellingsbak. De schoepenwielen komen niet tegen elkaar. De koppelomvormer is met olie gevuld. De motor draait, dus het pompwiel ook en de olie in het pompwiel wordt tegen de schoepen van het turbinewiel gecentrifugeerd. Daardoor beginnen de versnellingsbak en dus de schoepen van het turbinewiel te draaien.
Als je die techniek als leek een beetje door hebt begrijp je, dat je geen koppelingsvertraging voelt. Door de olie in de koppelomvormer zijn motor en versnellingsbak voortdurend gekoppeld. De camper rijdt zonder gas te geven van de plaats. Dat is eigen aan een „echte” automaat.
Rijervaringen
Met een beetje gas stuur ik het terrein van Noorderzon af. Eenmaal op de weg en met wat meer gas trekt de motor soepel door naar de hogere versnellingen. Maar van het schakelen van deze 9-traps merk je niets. Niet 6 maar 9 schakelingen. Wat een genot. Wat een souplesse. En best stil, ook in de hogere toerentallen. De camper doet gewoon mee met het overige verkeer. Ik begin te begrijpen, dat echte techneuten onder de indruk zijn van deze sprong in techniek.
Met een automaat is het heerlijk rustig sturen. Je hoeft je niet te bekommeren om het koppelen, het schakelen je kunt je volledig concentreren op het verkeer, de omgeving of het manoeuvreren.
Als je het gas volledig intrapt wordt dat schakelmoment duidelijker bij de 9-traps automaat. Maar wie geeft er nu vol gas in een camper? Je wint er nauwelijks tijd mee en de brandstof kolkt weg. Een camper moet je met beleid rijden.
Lees ook: Voordelen Volvo V70 niveauregeling
De automaat beschikt over drie programma’s: Normaal, Eco en Power. Wat daarmee wordt bereikt is wel duidelijk. In de Eco is goed in het verkeer mee te komen en het scheelt brandstof.
De automaat heeft twee schakelstanden: de Drive stand en de Autostick-stand. In de Drive wordt automatisch geschakeld, waarbij de elektronica rekening houdt met rijsnelheid, belasting en helling. De Autostick is voor steile hellingen. Je schakelt dan handmatig naar een andere versnelling, om bijvoorbeeld bergafwaarts in een lagere versnelling meer koppel te realiseren.
Je kunt de automaat met het gaspedaal sturen, soms bij vals plat duurt het voor m’n gevoel net iets te lang voordat hij terug schakelt, tikkie gas en hij 1 of 2 stappen terug. Rijdt super relaxed.
Ook ik rij bijna dagelijks met deze automaat. Ik grijp heel weinig manueel in. De 9V automaat doet het perfect. Vermogen en koppel zijn er zoveel dat je het toch niet gebruikt.
New Car: 2017 Fiat Ducato SWB review
Lees ook: Nieuwe Generatie Duster SUV
Brandstofverbruik
Het brandstofverbruik in de praktijk meten op de korte afstand van mijn testrit is jammer genoeg niet zinvol. Ik wilt het toch graag weten, maar een rondgang op internet levert alleen algemene gegevens op, zoals „een speciale schakelstrategie om een zo laag mogelijk brandstofverbruik te realiseren”. Promobil, een Duits camperblad, heeft getest: Eco 9,2 liter, Normal 9,9 en Power 10,5 liter per 100 kilometer (www.promobil.de/fiat-ducato-motor-test-automatik-9-gang-la-strada/).
Hieronder een tabel met de resultaten van Promobil:
| Modus | Brandstofverbruik (liter per 100 km) |
|---|---|
| Eco | 9,2 |
| Normaal | 9,9 |
| Power | 10,5 |
Problemen en Terugroepacties
Een slippende koppeling, niet meer goed schakelen en zelfs een oververhitte versnellingsbak; het zijn allemaal problemen waar gebruikers van een Fiat met negentraps automatische versnellingsbak mee te maken kunnen krijgen. Jos had er ook last van met de Carthago liner-for-two. Die versnellingsbak moest uiteindelijk helemaal worden vervangen.
Tot nu toe meldden media dat Fiat géén terugroepactie voor de betreffende Ducato’s had. Navraag van Campingtrend bij Fiat Professional leert dat het merk de betreffende wagens wél terughaalt aan de hand van het chassisnummer. Fiat zegt daarbij dat het slechts een klein aantal voertuigen betreft. De eigenaren van deze Ducato’s, ook in Nederland, krijgen een brief van de Fiat-dealer.
Nieuwe Ontwikkelingen
In de nieuwe Fiat Ducato, die moederbedrijf Stellantis vorig jaar herfst introduceerde, is de negentrapsautomaat helemaal verdwenen. Die heeft namelijk een nieuwe automatische achtversnellingsbak in combinatie met een 140- of 180 pk-motor.