Sinds het einde van 2014 zijn alle nieuwe voertuigen standaard uitgerust met een bandenspanningscontrolesysteem (TPMS). Dit systeem waarschuwt bestuurders voor te lage bandenspanning, wat essentieel is voor de veiligheid en prestaties van de auto. Het beschermt de automobilist tegen een verhoogd brandstofverbruik en beschadigde banden.
De bandenspanning is een cruciale veiligheidsfactor van de auto. Een te lage bandenspanning leidt tot een verhoogd brandstofverbruik en slechte rijprestaties. De vaakst voorkomende bandenschade is te wijten aan geleidelijk spanningsverlies. Dit spanningsverlies wordt door de bestuurders van het voertuig vaak te laat opgemerkt.
Ook een verhoging van de bandentemperatuur en een sterkere slijtage zijn hier gevolgen van. De band kan plotseling klappen als gevolg van een lage bandenspanning, wat een enorm veiligheidsrisico vormt voor alle inzittenden.
TPMS is al langer op de markt beschikbaar, vooral in voertuigen van de topklasse. In de Verenigde Staten zijn ze al meerdere jaren verplicht in nieuwe voertuigen. Het is dus tijd dat elke werkplaats vertrouwd raakt met dit onderwerp.
Twee Soorten Bandenspanningscontrolesystemen
Er zijn twee hoofdtypen bandenspanningscontrolesystemen:
Lees ook: Audi RDK Technologie
- Indirect metende systemen: Deze systemen maken gebruik van de ABS-sensoren van het voertuig om een spanningsverlies te herkennen.
- Direct metende systemen: Deze systemen bevatten sensoren in elk wiel die de bandenspanning en temperatuur meten.
Indirect Metende Systemen
De ABS-stuureenheid herkent het spanningsverlies van een band door een gewijzigde rolomvang. Een band met een lage luchtdruk maakt meer omwentelingen dan een band met een correcte luchtdruk. Het voordeel ligt in de relatief gunstige prijs, aangezien er veel reeds aanwezige voertuigcomponenten kunnen worden gebruikt. Deze systemen werken echter niet zo nauwkeurig als direct metende systemen. Bovendien is er een spanningsverlies van ca.
Direct Metende Systemen
De direct metende systemen zijn veel nauwkeuriger, maar ook uitgebreider en dus duurder. Hier is in elk wiel een sensor met batterijvoeding geplaatst. Deze meet de temperatuur en de spanning van de band en geeft de meetwaarden draadloos door aan de TPMS-stuureenheid of de weergave-eenheid. Directe systemen vergelijken de bandenspanning met een in de TPMS-stuureenheid geregistreerde referentiewaarde. Het voordeel hiervan is dat ook spanningsverliezen van meerdere banden tegelijkertijd kunnen worden herkend.
Een ander nadeel van de direct metende systemen is dat de batterijen na ca. 5 - 10 jaar moeten worden vervangen. Een nodige batterijvervanging wordt door de weergave-eenheid tijdig aangegeven en kan dus niet tot een plotse systeemuitval leiden.
Wat zit er in een bandenspanningssensor (TPMS)? • Auto's Vereenvoudigd
BMW RDC: Een Direct Metend Systeem
Het TSS van Beru wordt bij veel voertuigfabrikanten standaard ingebouwd, maar ook als accessoire of als aanvulling aangeboden. BMW noemt het Beru-systeem "RDC", bij Mercedes en Audi heet het "Bandenspanningscontrolesysteem". Het bestaat uit telkens vier (bij extra reservewielbewaking telkens vijf) aluminium ventielen, wielelektronica (wielsensoren), antennen en een stuureenheid. De wielelektronica en de ventiel worden op de velg gemonteerd. De draadloze ontvangers bevinden zich in de wielkast. Bij achteraf aangebrachte systemen wordt een afzonderlijke weergave-eenheid ingebouwd.
Onderhoud en Vervanging
Bij het wisselen van zomer- naar winterbanden moet erop worden gelet dat er extra wielsensoren moeten worden aangebracht of dat de aanwezige sensoren moeten worden omgebouwd. Voor de wiel- of bandenwissel moet er in principe op worden gelet of het voertuig over een TPMS beschikt. Dit is bijvoorbeeld te herkennen aan een gekleurd ventiel, een gekleurde ventielkap, een symbool op het combi-instrument of een extra weergave-eenheid (bij achteraf aangebrachte systemen).
Lees ook: RDCi Sensoren in BMW Voertuigen: Een Handleiding
Bij de demontage/montage van de wielen/banden moeten de hierboven genoemde punten in acht worden genomen. Bij het lostrekken van de band moet de montagekop ca. Vermijd elke krachtinwerking op de sensor. Voor de demontage en de montage van de band mogen de bandhiel en de bandhoorn alleen met montagespray of zeepsop worden bevochtigd. Het gebruik van montagepasta kan ertoe leiden dat het filteroppervlak van de sensorelektronica vastplakt. De sensor mag alleen met een droge, pluisvrije doek worden gereinigd.
Montage van de Wielelektronica
De montage kan eenvoudig worden uitgevoerd:
- De zelfborgende bevestigingsschroef (1) door de behuizing van de wielelektronica (2) steken en met twee tot drie omdraaiingen in het ventiel schroeven.
- Het ventiel (3) door de ventielboring in de velg schuiven, de afstandsring (4) opsteken en de wartelmoer (5) tot aan de constructie vastschroeven.
- De montagepen (7) in de radiale boring van het ventiel steken en de wartelmoer met een draaimoment van 3,5 - 4,5 Nm aantrekken. De montagepen uittrekken, anders raakt de band bij de verdere montage beschadigd.
- De wielelektronica lichtjes in de velgbedding drukken. De oplegpunten moeten vlak in de bedding liggen.
Kalibratie en Reset
Na een wiel-/bandenwissel, de wissel van de wielposities, de vervanging van de wielsensoriek of een bewuste verandering van de bandenspanning (bijv. bij een volledig geladen voertuig) worden de nieuwe spanningen door TSS overgenomen. Daarvoor moeten eerst alle banden met de voorgeschreven of speciaal gekozen spanning worden gevuld. De waarden worden opgeslagen door op de kalibratietoets te drukken.
Het systeem controleert daarna of de spanningen realistisch zijn (bijv. de minimale druk of de verschillen tussen links en rechts. Als de wielen, bijv. bij seizoenswissel, in de kofferruimte van het betreffende voertuig worden getransporteerd, bevinden ze zich in de reikwijdte van de stuureenheid. Als de te vervangen wielen reeds in het systeem zijn ingelezen, ontvangt de stuureenheid in plaats van de gewoonlijke vier (met reservewiel vijf) signalen, nu acht of negen signalen. Hetzelfde kan gebeuren wanneer er gedemonteerde wielen van een ander voertuig met eveneens een TPMS in de buurt zijn. Maak het ook aan de klant duidelijk dat het systeem dan opnieuw moet worden gekalibreerd. De kalibratie van het standaard-TSS is voertuigspecifiek.
Daarnaast stellen veel voertuigsystemen voor een snelle diagnose digitale meetwaarden ter beschikking in de vorm van parameters. Parameters geven de actuele toestand of de voorgeschreven en werkelijke waarden van een component aan.
Belangrijke Overwegingen
Bij alle bewakingstechnologieën mag één ding echter niet uit het oog worden verloren. Een TPMS corrigeert de luchtdruk niet zelfstandig en geeft ook geen uitkomst over de ouderdom of de profieldiepte van de band.
Voorbeelden van Foutmeldingen en Procedures
De onderstaande informatie wordt bij wijze van voorbeeld weergegeven voor een Mercedes-Benz W 212 E350 met een direct bandenspanningscontrolesysteem. Bij dit voertuig zijn er bij alle vier de wielen sensoren ingebouwd die de bandenspanning doorgeven aan een regeleenheid van hogere orde. Aan de hand van de gegevens van de wieltoerentalsensoren bewaakt het bandenspanningscontrolesysteem de bandenspanning. Als er bij een wiel een spanningsverlaging wordt vastgesteld, krijgt de bestuurder als waarschuwing hiervoor op het multifunctionele display van het combi-instrument de aanwijzing 'Bandenspanningsverlies' te zien.
Als alternatief kan de basisafstelling ook worden uitgevoerd met een geschikt diagnoseapparaat. Bij dit voertuigmodel staan de door de voertuigfabrikant aanbevolen bandenspanningswaarden aangegeven op een sticker in de tankklep en in de gebruiksaanwijzing. Als er een verkeerde bandenspanning wordt ingesteld en geactiveerd, controleert het systeem een verkeerde drukwaarde!
De onderstaande informatie wordt bij wijze van voorbeeld weergegeven voor een Mazda CX-5 met een indirect bandenspanningscontrolesysteem. Dit systeem meet de bandenspanning van alle vier de banden. Aan de hand van de gegevens van de wieltoerentalsensoren bepaalt de ABS-regeleenheid de bandenspanning. Als er bij een wiel een spanningsverlaging wordt vastgesteld, wordt de bestuurder optisch en akoestisch gewaarschuwd. Bij dit voertuigmodel staan de door de voertuigfabrikant aanbevolen bandenspanningswaarden aangegeven op een sticker op de B-stijl aan de bestuurderszijde en in de gebruiksaanwijzing.
Europese Wetgeving
Op 10 maart 2009 heeft het Europees Parlement in Straatsburg officieel zijn goedkeuring gehecht aan een voorstel voor een verordening (EG Nr. 661/2009) van de Commissie om de typegoedkeuring van voertuigen in Europa te vereenvoudigen. Deze verordening schreef daarbij ook de verplichte invoering van reeds betrouwbare technologieën, waaronder de bandenspanningscontrolesystemen (TPMS), voor. "Voertuigen van klasse M1/M1G moeten met een nauwkeurig bandenspanningscontrolesysteem worden uitgerust, dat de bestuurder binnen in de auto waarschuwt wanneer in een van de banden verlies van spanning optreedt waardoor niet langer wordt voldaan aan de voorwaarden voor een optimaal brandstofverbruik en voor de garantie van de veiligheid op straat. De omzetting vond daarbij stap voor stap plaats: vanaf november 2012 moesten alle nieuw goedgekeurde voertuigtypes met bandenspanningscontrolesystemen zijn uitgerust.
Voordelen van TPMS
- Verhoogde veiligheid door waarschuwing bij te lage bandenspanning
- Verbeterd brandstofverbruik
- Verminderde bandenslijtage
- Real-time informatie over bandenspanning
TPMS Sensoren: Direct en Indirect
TPMS-sensoren (Tyre Pressure Monitoring System) informeren de bestuurder over spanningsverlies in de banden. Deze zijn sinds enkele jaren verplicht in nieuwe auto's.
TMPS is nodig, want zoals blijkt uit onderzoeken van o.m. DEKRA, controleert 40% van de autobezitters in Europa en Noord-Amerika de banden minder dan één keer per jaar. De kwaliteit van de banden is niet alleen van invloed op de veiligheid van de inzittenden maar tevens op het milieu en op de portemonnee van iedere automobilist.