De geschiedenis van BMW, of voluit Bayerische Motoren Werke, is rijk en complex. Het is een verhaal van innovatie, doorzettingsvermogen en een constante drang om de grenzen van mobiliteit te verleggen. Van de eerste vliegtuigmotoren tot de iconische auto's en motorfietsen van vandaag, BMW heeft een opmerkelijke reis afgelegd.
De vroege jaren: Vliegtuigmotoren en de geboorte van een legende
De oorsprong van BMW ligt in de luchtvaartindustrie. Op 15 februari 1912 richtte de Duitse ingenieur Karl Friedrich Rapp zijn vliegtuigmotorfabriek op, genaamd Rapp Motorenwerke GmbH. Het bedrijf, gevestigd in München, Beieren, groeide snel en telde in 1915 al 370 medewerkers.
In 1916 verkocht Karl Rapp zijn bedrijf aan Gustav Otto, die het fusioneerde met zijn eigen bedrijf, "Aerowerke Gustav Otto" (A.G.O.), opgericht in 1912. De Rapp Motorenwerke wordt in 1917, na vertrek van oprichter Karl Rapp, omgedoopt tot de Bayerische Motoren Werke GmbH. Het bedrijf richt zich voornamelijk op de bouw van vliegtuigmotoren, maar na de Eerste Wereldoorlog wordt het gedwongen de productie voor de luchtvaart aan banden te leggen.
Na de Eerste Wereldoorlog werd de fabriek eerst een tijdje gesloten, omdat het Duitse bedrijf door de bepalingen van het Verdrag van Versailles verboden werd om nog (militaire) vliegtuigmotoren te produceren. Na heropening ging de fabriek voornamelijk remmen voor spoorwegwagens produceren, onder de naam Süddeutsche Bremsen-AG (“Südbremse”).
Na verkoop van het bedrijf aan Knorr-Bremse koopt voormalig meerderheidsaandeelhouder Camillo Castiglioni in 1922 de naam BMW terug en verkoopt deze aan de Bayerische Flugzeug Werke. De Bayerische Flugzeugwerke, ook een bedrijf van Castiglioni, krijgt een nieuwe naam: BMW.
Lees ook: Alles over je eerste rijbewijs
Het iconische BMW-logo
Het logo bestaat uit een zwarte ring met de hoofdletters BMW. Daarbinnen staat een blauw-wit geblokt veld, een verwijzing naar het wapen van Beieren. Nadat BMW vliegtuigmotoren ging fabriceren, ontstond het verhaal dat het logo een verwijzing is naar een propeller. Ook BMW zelf hield dit verhaal in stand. Pas in 2005 werd de ware oorsprong van het logo weer bekend.
De overstap naar auto's: Dixi en de eerste stappen in de auto-industrie
Als aanvulling op de activiteiten in de luchtvaart en de productie van motorfietsen, wil BMW auto’s gaan bouwen. Het inlijven van een bestaand merk is het meest eenvoudig. Dat wordt Dixi, de autotak van de Fahrzeugfabrik Eisenach. Voor de Duitse markt bouwt Dixi al enige tijd Austins in licentie.
De Engelse Austin Seven staat aan de wieg van alle auto’s die BMW sinds 1928 heeft gebouwd. Het eerste model, de 3/15 PS DA2, is namelijk weinig anders dan een linksgestuurde ‘baby Austin’. De 3/15 PS DA2 blijft tot het voorjaar van 1932 in productie en totaal worden er 15.948 exemplaren gebouwd.
De contracten met Austin eindigen en de BMW 3/20 PS is het eerste model met een in eigen huis ontwikkelde (auto)motor. In 1933 verschijnt de 303 met BMW’s eerste zescilinder lijnmotor. Ook de kenmerkende BMW-nieren worden op dit model geïntroduceerd.
Sportieve successen en innovatie
Sportieve successen - in de klasse tot 1,5 liter - volgen al snel, maar BMW wil zich graag meten met de top. De Eifelrennen op de Nürburgring, de RAC Rally in Engeland, de 24 Uren van Le Mans, de Mille Miglia - met de 328 wint BMW talloze races.
Lees ook: Evolutie van de BMW 3 Serie
Een van de belangrijkste mijlpalen uit BMW’s autosportgeschiedenis is de overwinning in de Mille Miglia van 1940, waarvoor BMW vijf 328’s heeft ingeschreven. De unieke 328 MM Berlinetta met lichtgewicht carrosserie van Touring blaast alle concurrentie van de weg, maar ook de drie speciaal geprepareerde roadsters melden zich voor in het veld. In 2010 veilt RM Auctions deze auto voor een bedrag van maar liefst 5,6 miljoen dollar.
Bovendien is de stijlvolle 328, waarvan er totaal 462 gebouwd zijn, een van de meest herkenbare auto’s die er voor de Tweede Wereldoorlog gebouwd zijn. De successen die de BMW 328 in de autosport heeft geboekt, zijn zeker van invloed op de prijzen. Voor een mooie standaard 328 - met tweeliter zescilinder - betaal je al gauw 500.000 euro.
The BMW's modern concepts based on its Mille Miglia legends cars
De eerste BMW motorfiets: De R 32
Op de Motorshow van Berlijn in september 1923 werd het startsignaal gegeven voor de bouw van BMW motorfietsen: de R 32 is de eerste BMW motorfiets, ontwikkeld door Max Friz. Het startschot voor de BMW motorfiets is een gebeurtenis op 2 januari van het jaar 1917: op deze dag treedt de 33-jarige ingenieur Max Friz in dienst bij BMW.
Na het verbod om vliegtuigen en vliegtuigmotoren te bouwen door het Verdrag van Versailles van 28 juni 1919 was de toekomst van BMW onzeker. Voor Max Friz - bij BMW inmiddels chef constructeur - reden om zich helemaal op het hoofdstuk 'motorfietsen' te gaan concentreren. Al in december 1922 - nog geen vier weken nadat hij de opdracht had gekregen - had Friz de eerste BMW motorfiets al op ware grootte op zijn tekentafel staan.
Voor de eerste BMW motorfiets wordt nog gebruik gemaakt van een destijds ook aan andere fabrikanten geleverde tweecilinder viertakt boxermotor. Deze motor wordt voor inbouw overdwars gemodificeerd en voorzien van een direct er aan vast gemonteerde drieversnellingsbak. In plaats van door een slijtagegevoelige ketting wordt de kracht via een cardanas naar een vetgevuld kegelwielhuis aan het achterwiel gebracht.
Lees ook: Eerste Generatie Panda: Een Overzicht
In het onveranderde rijwielgedeelte van de BMW R 32 met bladgeveerde schommelarmen, trommelrem voor en klos/wigrem achter is nu een nieuwe sportmotor geplaatst: de BMW R 37 is klaar. De eerste BMW eencilindermotor: de R 39. Geconcipieerd als sportmachine haalt deze motor 6,5 pk uit één 250cc cilinder in het ingekorte rijwielgedeelte van de BMW R 32.
Het BMW boxerconcept wordt nu met de hoge kwaliteit en de betrouwbare techniek gerealiseerd die BMW in de vliegtuigbouw gewend was. Dat maakt de BMW boxer al snel tot het optimale basismodel voor professionele motorsport, waar altijd de hoogste eisen aan materiaal en technologie worden gesteld.
Rudolf Schleicher, zelf enthousiast motorcoureur - en sinds 1923 ingenieur bij BMW - pakt het project aan. Hij construeert een stalen cilinder met een nieuwe cilinderkop met hangende kleppen. Het vormt de basis voor de BMW racemachines en zet het merk BMW niet alleen in offroad racen en op de circuits, maar ook in de hele motorwereld op de kaart.
In principe is het nog steeds de machine van Rudolf Schleicher, waarmee men in 1929 het absolute snelheidsrecord wil gaan breken. Na enkele technische modificaties - waaronder drukvulling van de motor met een compressor - is het op 19 september 1929 eindelijk zover: Ernst Henne schiet met 216 km/h over de Ingolstädter Landstrasse - waar tegenwoordig een maximum snelheid van 50 km/h geldt - en verbetert het bestaande wereldrecord met 10 km/h.
De Tweede Wereldoorlog en de wederopbouw
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was BMW een grote leverancier van vliegtuigmotoren en motorfietsen voor het Duitse leger. Tegen het einde van de oorlog werden de BMW-fabrieken in Oost Duitsland zwaar gebombardeerd en in beslag genomen door de Sovjet-Unie. Met name de fabriek in München kreeg het zwaar te verduren tijdens de bombardementen.
Na een ban van ongeveer twee jaar hervindt BMW zich met de bouw van hun modellen. Om een nieuwe richting in te slaan, besluit het bedrijf een concurrent van de Mercedes 220 te ontwikkelen. De BMW 501. De eerste BMW met een V8 motor. Hier werden verschillende uitvoeringen van gemaakt, maar de meest opvallende was de BMW 507.
De sportwagen was niet alleen spectaculair, maar ook bijna de ondergang voor BMW. De ontwikkelingskosten liepen enorm op, waardoor de 507 daardoor veel duurder was dan gepland. In totaal werden er 252 exemplaren gebouwd, waaronder één voor Elvis Presley.
Ondanks dat de bouw van grote sportwagens en limousines het bedrijf bijna tot aan de afgrond bracht, kwam er al snel een redding. De driewielige mini-auto in licentie van het Italiaanse Iso: de BMW Isetta (1955).
De "Neue Klasse" en de doorbraak
In 1961 volgde er een doorbraak met de BMW 1500. Ook wel de ‘Neue Klasse’ genoemd van sportieve sedans en coupés. De 1500 was leverbaar met veel verschillende motoren wat uniek was voor de jaren ’60. In 1977 creëerde het merk een nieuwe lijn met de BMW 323i: een relatief kleine tweepersoonssedan met achterwielaandrijving.
Juist deze achterwielaandrijving werd kenmerkend voor alle BMW-modellen. Bijna alle massamerken - met uitzondering van Mercedes-Benz - hebben namelijk voorwielaandrijving. In 1985 verscheen de eerste BMW met All-Wheel Drive: de 325i Allrad of 325iX.
xDrive en de moderne tijd
In plaats van de krachtverdeling aan te passen wanneer de wielen slippen, zorgt de aandrijflijn voor de juiste krachtverdeling per wiel. Passend bij de juiste ondergrond en omstandigheden. De vaste powerverdeling bracht nog altijd het meeste vermogen op de achterwielen. Dit veranderde in 2003 met de introductie van xDrive: BMW’s intelligente All-Wheel Drive-systeem.
BMW Welt en de beleving
Voor de echte BMW liefhebbers is in 2008 het BMW Museum in München heropend. Op ruim 5000 vierkante meter expositieruimte zijn 120 tentoonstellingen te zien, die de historie van het Beierse merk uitgebreid in beeld brengen. Naast de geschiedenis worden ook de toekomstplannen van BMW aangekaart.
Het BMW Museum maakt onderdeel uit van BMW Welt. Dit is een belevenissencentrum nabij het fabriekscomplex in München. Hier vind je onder andere een presentatie van de BMW-auto’s en motorfietsen, maar ook een ontwerp- en techniekatelier, een business center en een junior campus. Er vinden regelmatig bijeenkomsten plaats rondom thema’s als wetenschap en techniek, autopolitiek, auto’s en kunst. Een begeleide tour door de fabriek behoort ook tot de mogelijkheden.
BMW Driving Experience Center
Niet alleen in Duitsland, maar ook in Nederland kun je het merk beleven. Al meer dan 50 jaar worden er rijtrainingen verzorgd door BMW Driving Experience Center in Zandvoort. Van een sliptraining tot grenzen opzoeken in een M-model: plezier en veiligheid gaan hierbij hand-in-hand. Omdat meer dan 50 procent van de deelnemers aantoonbaar het geleerde in een noodsituatie in de praktijk brengt, is het Nederlandse centrum gecertificeerd als ‘official partner van BMW M’.
BMW Motorsport: Een traditie van succes
BMW is groot geworden door de autosport. De visie van Lutz was dat een aparte divisie als schakel tussen straat en race auto’s het merk een sportiever aanzien zou geven. Meneer had gelijk. De autosport heeft BMW echt groot gemaakt en dit is al die jaren een soort USP van BMW gebleven.
In 1983 werd Nelson Piquet wereldkampioen in een Brabham BMW. Later was BMW nog motorenleverancier voor het team BMW-Williams tussen 2000 en 2005. BMW stopte de samenwerking met Williams na het seizoen van 2005. Het kocht het Formule 1-team van Peter Sauber voor de aanvang van het seizoen 2006. Tot en met seizoen 2009 was BMW eigenaar van het team BMW Sauber.
BMW vandaag: Innovatie en duurzaamheid
Inmiddels horen Rolls-Royce en MINI bij BMW (ze zijn zelfs een aantal jaar eigenaar van Rover geweest), maar BMW verkoopt het meest haar eigen modellen. BMW is vandaag de dag nog steeds hard aan het groeien, wel ziet men in dat ze met de tijd mee moeten gaan en die “i” modellen zijn het resultaat hiervan.
Als je de auto’s die BMW vandaag de dag maakt vergelijkt met de auto’s die men zo’n 70 tot 80 jaar geleden maakte, dan zie je een groot verschil. Als je de auto’s (als je ze dan nog zo kan noemen) die BMW over 70 tot 80 jaar zal maken vergelijkt met de auto’s die BMW vandaag de dag maakt, zul je waarschijnlijk een nog veel groter verschil zien.
Overzicht van belangrijke mijlpalen in de BMW geschiedenis
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1913 | Oprichting Rapp Motorenwerke door Karl Friedrich Rapp |
| 1917 | Rapp Motorenwerke wordt Bayerische Motoren Werke GmbH |
| 1923 | Eerste BMW motorfiets, de R 32 |
| 1928 | BMW begint met de productie van auto's door de overname van Dixi |
| 1940 | Overwinning in de Mille Miglia met de BMW 328 |
| 1955 | Introductie van de BMW Isetta |
| 1961 | Introductie van de "Neue Klasse" met de BMW 1500 |
| 1972 | Oprichting van BMW Motorsport |
| 1983 | Nelson Piquet wordt wereldkampioen Formule 1 in een Brabham BMW |
| 2003 | Introductie van xDrive, BMW's intelligente All-Wheel Drive-systeem |
| 2008 | Heropening van het BMW Museum in München |