Vliegdekschepen, ook wel bekend als vliegkampschepen, worden veel gebruikt door de marine. Door middel van het grote dek kunnen vliegtuigen opstijgen en landen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld landen op het vliegdekschip, tanken en weer doorvliegen. Of als er een probleem is met het vliegtuig kunnen ze landen.
USS Gerald R. Ford tijdens acceptatieproeven in 2017
Wat is een Vliegdekschip?
Vliegdekschepen worden gebruikt om vliegtuigen vanaf de zee te laten landen en opstijgen. Je kunt ze herkennen aan het grote vlakke dek dat van voor tot achter doorloopt. De landingsbaan op een vliegdekschip is veel korter dan een normale landingsbaan. Daarom is het voor de piloot heel moeilijk om op te stijgen vanaf een vliegdekschip. Landen is nog moeilijker, want dan is de remweg korter. Piloten die willen landen, moeten hun remweg dus goed inschatten. Moderne vliegdekschepen hebben kernreactoren en kunnen daardoor jarenlang doorvaren zonder brandstof te hoeven tanken.
Wanneer zijn ze Ontstaan?
Nog voor de Eerste Wereldoorlog dachten marinecommandanten al na over de voordelen van vliegdekschepen. Hoog in de lucht kan een waarnemer vijandelijke schepen spotten voordat je ze kon zien vanaf de boot. In 1910 startten ze de eerste experimenten met omgebouwde schepen en tweedekkers. Echter hadden ze nog een lange weg te gaan. Vele projecten mislukten, kostten veel tijd en ook veel geld. Vanaf 1918 ging het beter. De Britten begonnen de techniek van het starten en landen op dekken te beoefenen en de eerste vliegdekschepen te bouwen. Snel volgden ook de Amerikanen en Japanners.
Kleur
Vliegdekschepen hebben voornamelijk de kleur grijs. Dit zorgt ervoor dat ze goed gecamoufleerd zijn in het water. Vliegdekschepen kunnen echter ook verschillende kleuren hebben, omdat sommige schepen in verschillende omgevingen varen. Dit zorgt ervoor dat ze beter gecamoufleerd worden. Enkele verschillende omgevingen zijn tropische gebieden, met een andere/lichtere kleur water, midden op zee heeft water een donkerdere kleur, etc. Een lichtere kleur water zal resulteren in een lichtere kleur (grijs) van het vliegdekschip.
Lees ook: Alles over de Gerald R. Ford
Vliegtuigen
Welk soort vliegtuigen bevinden zich het meest op een vliegdekschip? Je kunt het meest straaljagers zien, maar ook tankvliegtuigen. Straaljagers gaan sneller, zijn kleiner en hebben een kortere remweg. Straaljagers nemen ook veel minder ruimte in, wat ervoor zorgt dat er veel meer straaljagers op het vliegdekschip passen. Een groot passagiersvliegtuig of een cargovliegtuig zou niet op een vliegdekschip kunnen landen en/of opstijgen, en zou ontzettend veel ruimte op een vliegdekschip innemen. Cargovliegtuigen en passagiersvliegtuigen hebben een lange spanwijdte van de vleugels. Als ze op zouden willen stijgen, raken de vleugels andere vliegtuigen of andere dingen. Ook starten ze langzamer op, en landen ze moeilijker, omdat grotere vliegtuigen nou eenmaal een langere remweg nodig hebben.
Helikopters
Uiteraard kunnen er ook helikopters landen op een vliegdekschip. Dit zal natuurlijk plek/ruimte innemen voor andere vliegtuigen/helikopters of wat dan ook. Tevens bestaan er ook zogenaamde "helikoptercarriers"; vliegdekschepen met uitsluitend helikopters.
Helikoptercarrier
Een helikoptercarrier is een oorlogsschip, dat is ingericht voor het gebruik van helikopters. In uiterlijk lijken helikoptercarriers op "gewone" vliegdekschepen. Een helikoptercarrier gebruikt dus uitsluitend helikopters, waardoor er veel meer ruimte is op het schip zelf. Helikopters kunnen van een helikoptercarrier makkelijker opstijgen vanwege hun wieken, en geen vleugels. Helikopters hebben dus geen opstijg-/landingsbaan nodig. Ze kunnen verticaal opstijgen, wat helikopters op een vliegdekschip/helikoptercarrier heel efficiënt maakt. Er worden echter meer vliegdekschepen in gebruik genomen, en er zijn minder helikoptercarriers gebouwd.
Welke Soorten Vliegdekschepen zijn er?
Vliegdekschepen zijn onder te verdelen in 'normale vliegdekschepen' en 'supervliegdekschepen'.
Supervliegdekschip
Een supervliegdekschip is een vliegdekschip, alleen veel groter en zwaarder dan een normaal vliegdekschip. Normaal wordt een vliegdekschip als supervliegdekschip beschouwd als het een waterverplaatsing van meer dan 75.000 ton heeft. Vanaf 2015 is het supervliegdekschip het grootste vliegdekschip of vliegkampschip dat ooit gebouwd is. Echter bestaan er wel grotere schepen, zoals mammoettankers. Anno 2015 is de Verenigde Staten het enige land dat supervliegdekschepen in dienst heeft. Tevens is Rusland vanaf 2012 bezig om een nog groter vliegdekschip te maken.
Lees ook: Autobedrijven in de schijnwerpers
VSTOL Carrier
Vanaf de Britse carrier met een 'doorgaand' dek kunnen VSTOL-vliegtuigen hun werk doen. Het heeft een kort recht dek met aan de voorkant een schans. Het is sinds 2012 in gebruik door Engeland.
USS Kitty Hawk
De USS Kitty Hawk is een normaal vliegdekschip maar dan met een hoekdek. Daarmee kunnen twee banen tegelijkertijd gebruikt worden. De USS Kitty Hawk is sinds 2009 in gebruik door de Verenigde Staten.
Hr.Ms. Karel Doorman
De Hr.Ms. Karel Doorman was het tweede en laatste vliegdekschip van de Koninklijke Marine. Het was tevens het grootste schip dat ooit bij de Nederlandse marine heeft gevaren. Het schip behoorde tot de Colossusklasse en was op 17 januari 1945 bij de Royal Navy in dienst gesteld als HMS Venerable. De Royal Navy heeft het schip tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Grote Oceaan ingezet. Het schip is sinds 1948 niet meer in gebruik door Nederland.
Welke Landen Beschikken over een Vliegdekschip?
Landen die in 2015 over een of meerdere vliegdekschepen beschikken:
- Brazilië
- China
- Frankrijk
- India
- Italië
- Rusland
- Spanje
- Thailand
- Engeland
- Verenigde Staten
Wie Werken er op een Vliegdekschip?
Enkele functies van mensen die op een vliegdekschip werken:
Lees ook: Gerald Ford: Een onwaarschijnlijke president
- Reparateurs: Problemen met bijvoorbeeld een vliegtuig kunnen de reparateurs verhelpen.
- Piloten: Vliegen met de vliegtuigen, en slapen op het vliegdekschip.
- Verkeersregelaars: Regelen het opstijgen en landen van vliegtuigen, door middel van lichten in de hand. Werken ook samen met de verkeersregelaars die in de luchtverkeerstoren zitten.
- Schoonmakers: Maken het vliegdekschip en de vliegtuigen schoon.
- Machinisten: Sturen het schip, houden de koers in de gaten en bepalen de snelheid.
- Matrozen: Maken schoon, schilderen en zorgen voor eten.
- Koks: Koken eten, maken het ontbijt klaar, etcetera.
Vliegdekschepen van de Toekomst
Het is het wachten wel waard, want de USS Gerald R. Ford en andere schepen in deze klasse moeten zeker een halve eeuw meegaan. Ook tegen de bedreigingen van de toekomst moeten deze nieuwe vliegdekschepen "van de toekomst" bestand zijn. Denk aan wapens die worden gestuurd via gps en andere navigatiesystemen, de zogeheten ‘smart weapons’, die een grote rol zullen gaan spelen. Ingenieurs en ontwerpers doen daarom hun best de schepen zo flexibel te maken dat ze de komende 50 jaar makkelijk uit te breiden zijn met de nieuwste technologieën.
De nieuwe vliegdekschepen zullen minder vaak terug naar de scheepswerf hoeven. Vanwege de nieuwe kernreactor/kernaandrijving hoeven ze maar een keer per 50 jaar te tanken. Als ze dan na 50 jaar teruggaan, kunnen deze schepen dan meteen ook een grote beurt krijgen naast het tanken.
Smart Weapons
Smart Weapons zijn nieuwe wapens; "slimme wapens". Deze wapens gebruiken gps, slimme zoeksystemen en bepaalde flexibele besturing.
USS Gerald R. Ford (CVN-78)
De USS Gerald R. Ford (CVN-78) is het nieuwste en modernste vliegdekschip in dienst van de Amerikaanse marine. Het is ook het eerste schip van de Ford-klasse. Het vliegdekschip beschikt over innovatieve technologieën en kost meer dan 13 miljard dollar. Maar de hoge prijs is geen reden om trots te zijn.
Al in 1994 werd het eerste onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en wensen voor een nieuwe klasse vliegkampschepen. In 2003 werd het contract voor de bouw ondertekend. De scheepswerf Northrop Grumman Newport News in Virginia bouwt de eerste schepen en op 14 november 2009 werd met het leggen van de kiel van het eerste schip de echte bouw begonnen en het eerste nieuwe Amerikaanse ontwerp van vliegkampschepen in 40 jaar. USS Gerald R. Ford werd op 22 juli 2017 in dienst gesteld.
In het uiteindelijke eisenpakket van de US Navy stond dat onderhoud en inzet van de schepen goedkoper moest, deels door minder bemanningsleden en meer gebruik van bestaande producten/ methodes uit de burger scheepvaart. Verder moet het schip nucleair worden voortgestuwd en de reactor moet drie keer meer elektriciteit leveren vergeleken met die van een Nimitzklasse carrier (rekeninghoudend met meer apparatuur en toekomstige wapensystemen). De afmetingen moeten vergelijkbaar zijn met die van de voorganger. Ook moeten de schepen waarschijnlijke toekomstige wapensystemen kunnen overleven en meer stealtheigenschappen hebben.
Met een verwachte levensduur van 50 jaar vond men het uiteraard ook belangrijk dat de schepen aangepast zouden kunnen worden als dat in de toekomst nodig blijkt te zijn. Op het operationele vlak was de eis dat er meer sorties per dag gevlogen moeten kunnen worden, met hetzelfde aantal vliegtuigen: van 140 naar 160 per dag.
Op 11 oktober 2013 werd het eerste schip van de klasse, de Gerald R. Ford, te water gelaten. Op 9 november volgde de doop van de Ford. Bij Newport News Shipbuilding volgt de afbouw en verdere tests. Met twee jaar vertraging, op 22 juli 2017, werd het eerste schip USS Gerald R. Ford in dienst gesteld door de toenmalige president van Amerika Donald Trump. De jaren erna stonden vooral in het teken van testen en aanpassen. 19.000 aanpassingen werden gepland na de proefvaarten van het schip tot 2022 de eerste reis begon.
Vooral de EMALS-katapult bleek een lastig punt, maar ook nieuw zijn de remkabels (arresting gear voor de vliegtuigen) en de liften. Op 18 juni 2021 onderging de Amerikaanse carrier schoktesten. Met explosies nabij het schip moest aangetoond worden dat het schip, en vooral het binnenste, bestand is tegen zware schokken. De explosie werd geregistreerd als een aardbeving met een kracht van 3,9 op de schaal van Richter.
Het uiterlijk lijkt misschien wel op dat van de Nimitzklasse vliegkampschepen, maar er is heel veel anders. Zo is het eiland van het nieuwe vliegkampschip verder naar achteren geplaatst. De overweging is lastig, want voor de navigatie van het schip is het prettiger als het voor op het schip staat, maar voor de vliegoperaties liever achterop. De Britten hebben in hun ontwerp van de Queen Elizabethklasse de eilanden overigens gesplitst. Ook op het vliegdek zelf is het één en ander gewijzigd.
De stoomkatapult waarmee al decennia vliegtuigen worden weggeschoten, worden vervangen. De katapults zijn groot, "dom", werken op stoom (en dus gaat veel energie naar het zoet maken van zout water) en zijn niet sterk genoeg voor mogelijke toekomstige vliegtuigen. Daarom is de US Navy begonnen met het project Electromagnetic Aircraft Launch System (EMALS). Dit is een elektromagnetische katapult; lichter, krachtiger en "intelligent". Ook de vliegtuigliften zijn gewijzigd. Het aantal gaat terug van vier naar drie, de drie krijgen wel meer capaciteit.
Een belangrijk voordeel is dat de slaapverblijven minder vol zijn: ze hebben maximaal 40 bedden. Ieder bedje heeft meer ruimte, al kan men nog niet rechtop zitten. De slaapverblijven zijn ook stiller. De ligging is verbeterd, waardoor ze verder weg liggen van drukke gangen richting bijvoorbeeld de eetverblijven. Ze zijn ook stiller doordat de zitjes, of lounges, los zijn gekoppeld van de slaapverblijven en apart zijn geplaatst. Matrozen kunnen straks gamen, pokeren, film kijken, zonder ze hun slapende hutbuds storen. De lounges krijgen allemaal een flatscreen tv. In de toekomst zullen de lounges ook worden voorzien van on-demand TV en Wi-Fi.
In de toekomst zullen de lounges ook worden voorzien van on-demand TV en Wi-Fi. De slaapverblijven zijn verbeterd. De matrozen hebben wel weinig bergruimte; per persoon één locker en één lade onder het bed. De ontwerpers hebben wel een handige stijgbeugel gemaakt voor de persoon in het bovenste bed!
De wandeling door gangen naar douches hoeft op de Fordklasse niet meer gedaan te worden. Want ieder slaapverblijf heeft straks eigen douches, wastafels en toiletten. De ontwerpers hebben alle slaapverblijven inclusief bijbehoren sanitair gender-neutraal gemaakt, zodat ze altijd geschikt zijn voor vrouwen of voor mannen.
De Fordklasse zijn de eerste vliegkampschepen die ontworpen zijn inclusief sportruimtes. Ook op de oudere vliegdekschepen waren die er, maar dat waren ruimtes die er van oorsprong niet voor waren bedoeld. Ieder Fordklasse schip kent straks drie fitnessruimtes van in totaal 287 vierkante meter. Dat is voor "landbegrippen" klein, maar ze zijn wel speciaal ingericht met de laatste fitnessapparatuur. Het hele schip is beter op temperatuur te houden doordat er minder pijpen met stoom (van de kernreactor voor o.a. de oude stoomkatapults) door het schip lopen en er een betere airco is geïnstalleerd.
De werkruimtes benedendeks zijn volledig opnieuw ingericht. 19 zijn bovendien veel flexibeler en kunnen aangepast worden aan de eisen van de operatie.
Verder zullen de vliegkampschepen weer net een stad zijn, als eerdere schepen. De schepen hebben een Dual Band Radar (DBR), ontwikkeld voor de Zumwaltklasse destroyers (maar waar deze radar geschrapt is). De DBR combineert de Raytheon AN/SPY-3 Multi-Function Radar, met een AN/SPY-6 S-Band luchtwaarschuwingsradar-functionaliteiten in één radarsysteem met zes vaste radarplaten. De AN/SPY-3 radar is een active phased-array radar (zoals bijvoorbeeld de Nederlandse APAR) en kan zeer diverse inkomende doelen opsporen, plus als doelaanwijsradar voor wapensystemen fungeren. De AN/SPY-6 wordt geïnstalleerd op de schepen vanaf de tweede carrier: John F.
De wapensystemen van de Ford-klasse zijn wel bekend en beproefd: de Evolved Seasparrow Missile (ESSM), die ook op de Nederlandse LCF'en staan zorgen voor het uitschakelen van inkomende doelen op afstand. Dichterbij komt het Rolling Airframe Missile (RAM) systeem in actie, zoals dat op bijvoorbeeld Duitse schepen te zien is. Tot slot zijn er meerdere Phalanx CIWS gepland.
Overigens is er ruimte om in de toekomst laserwapens of elektromagnetische railguns toe te voegen; de bouwers houden rekening met toekomstige wapensystemen die veel elektriciteit vragen. In de huidige configuratie heeft het schip slechts de helft van de elektriciteit nodig die de kernreactor kan leveren. De schepen zelf zijn dus zwaarder bewapend dan een gemiddeld korvet.
De airwing zal bestaan uit de F-35C Lightning II (ofwel JSF), F/A-18E/F Super Hornet, E-2D Advanced Hawkeye, EA-18G, MH-60R/S helikopters en onbemande vliegtuigen. Het eerste schip, USS Gerald R. Ford, is ingericht op de oude F/A-18.
USS Gerald R. Ford werd, met escorteschepen, na de aanval op Israël door Hamas op 7 oktober 2023 richting het oosten van de Middellandse Zee gestuurd. In wateren nabij Israël moet het schip, volgens het Pentagon, zorgen voor afschrikking van andere landen of strijdgroepen om zich in de oorlog te mengen.
Hr.Ms. Van Galen escorteerde een aantal jaar geleden een Amerikaanse aircraft carrier door de Straat van Hormuz. Onderweg kon het M-fregat dichterbij komen om te tanken. Dan is pas echt te zien hoe reusachtig deze schepen zijn.
Zijn imposante verschijning dwingt overal ter wereld respect af.
Naam: Gerald R. Ford
- Land: Verenigde Staten
- Tewaterlating: 2013
- Lengte: 337 meters
- Gewicht: 100.000 ton
- Aandrijving: Nucleair
Trumpeter 1:350 USS Gerald R. Ford CVN-78 Modelbouwpakket
Trumpeter 1:350 USS Gerald R. Ford CVN-78 Modelbouwpakket
Ontdek de indrukwekkende Trumpeter 05638 USS Gerald R. Ford CVN-78 in schaal 1:350, een waar must-have voor elke modelbouwer en maritime enthousiasteling. Dit gedetailleerde plastic modelbouwpakket biedt een authentieke replica van het grootste en meest geavanceerde vliegdekschip ter wereld. De USS Gerald R. Ford CVN-78 bouwdoos is een indrukwekkend model van het vlaggenschip van de Amerikaanse marine, de nieuwste Ford-klasse vliegdekschip.
Met meer dan 2200 zorgvuldig vervaardigde onderdelen, waaronder een stevige romp uit één stuk, bereikt deze set een ongeëvenaard detailniveau. De zes foto-geëtste onderdelen zorgen voor een verfijnde afwerking, waardoor je het model een levensechte uitstraling kunt geven. In de set zijn daarnaast uitgebreide decals opgenomen voor zowel het schip als de vliegtuigen, zodat je een realistische weergave kunt creëren. De set omvat een complete luchtvleugel met moderne marineluchtvaartuigen, zoals F-35Cs, F/A-18Fs, E-2Cs en zelfs MV-22 Ospreys en MH-60S helikopters. Dit geeft je de mogelijkheid om een indrukwekkende militaire luchtmacht te tonen naast het schip.
Met een lengte van 963,2 mm en een breedte van 265,9 mm komt dit model niet alleen tot leven in je handen, maar ook in je verzameling. Het model bevat nauwkeurige details zoals het revolutionaire EMALS (Electromagnetic Aircraft Launch System) en het Advanced Arresting Gear (AAG), die beide moderne technologieën zijn die worden gebruikt om vliegtuigen veilig te lanceren en terug te brengen op het dek.
De instructies zijn beschikbaar in het Engels, zodat je gemakkelijk aan de slag kunt. Vergeet niet dat je bij uw speciaalzaak kunt profiteren van snelle levering en uitstekende klantenservice. Bestel vandaag nog en breng een stukje maritieme geschiedenis in je eigen huis!
Specificaties van de Trumpeter 1:350 USS Gerald R. Ford CVN-78:
| Eigenschap | Details |
|---|---|
| Schaal | 1:350 |
| Aantal onderdelen | Meer dan 2200 |
| Lengte | 963,2 mm |
| Breedte | 265,9 mm |
| Extra onderdelen | 6 foto-geëtste onderdelen |
| Inbegrepen vliegtuigen | F-35Cs, F/A-18Fs, E-2Cs, MV-22 Ospreys, MH-60S helikopters |