Binnenkort wordt Grand Theft Auto V alweer voor de next gen consoles uitgebracht, maar waar begon al dit geschiet, gejat en genot eigenlijk? In deze special kijken we terug op alweer 17 jaar GTA. Grand Theft Auto (afgekort GTA) is een computer- en actie-videospel met de classificering 18+ (je mag het dus pas spelen als je 18 jaar of ouder bent). GTA is heel bekend onder jongeren. De uitgever is Rockstar Games en de maker is Rockstar North.
De franchise begon namelijk dramatisch, met een development-hell van de eerste game. Het spel zag zelfs bijna het levenslicht niet meer door de vele problemen tijdens de productie van het spel. De game werd geteisterd door bugs, maar verscheen uiteindelijk toch. Maar wat was uiteindelijk de doorbraak waardoor de franchise nog altijd de meest populaire ooit is? Het was in ieder geval niet de eerste game die hiervoor zorgde.
How Has GTA 3 Influenced the Gaming Industry? | Video Gamers Vault News
Het Begin: DMA Design en de Eerste GTA
De geschiedenis van Grand Theft Auto (GTA) begon in 1997, toen de eerste game werd uitgebracht door het Britse bedrijf DMA Design, dat later Rockstar North werd. Niet de eerste game van DMA, wel de beste. Jullie hebben vast allemaal wel een keer Lemmings gespeeld. Dan speel je een game die gemaakt is door precies dezelfde gasten die ook GTA hebben gemaakt. De allereerste GTA is gemaakt door een klein bedrijfje genaamd DMA studios.
De oorspronkelijke game was een top-down actiegame waarin spelers als crimineel opdrachten uitvoerden in een open stad. Ondanks de eenvoudige graphics en controversiële inhoud, trok het spel de aandacht door zijn vrije gameplay en thema’s rondom criminaliteit, iets wat destijds vrij ongewoon was. De eerste Grand Theft Auto game verscheen in 1997 op de PlayStation 1 en PC en zag er als volgt uit:
Grand Theft Auto 1
Lees ook: Grand Scenic: veelvoorkomende problemen
Om de marketing te boosten is GTA zo gewelddadig mogelijk gemaakt, zodat het spel in opspraak zou komen in de media. Voor sommigen een nachtmerrie, maar DMA studios zag er gratis marketing in, en het werkte. Ondanks de gratis commotie heeft deze game slechts 0,1 miljoen kopieën verkocht. Destijds was de game-industrie nog niet zo groot als die nu is.
De eerste GTA was eigenlijk anders dan de opvolgers, want men kon kiezen uit acht personages, waarvan vier vrouwen en vier mannen. Het spel had ook maar zes missies en het leuke is dat de drie steden waar bijna alle GTA-games zich tot nu toe in hebben afgespeeld allemaal in dit kleine spel zitten. Ook al verkocht de game redelijk goed voor die tijd, critici beweerden dat het een flop was.
Van Bijna Annuleren tot Ruzies bij de Ontwikkeling
Maar de productie was een drama op zichzelf. Er waren grote meningsverschillen tussen programmeurs en het management. Sommige ontwikkelaars wilden het project stopzetten vanwege technische frustraties of omdat ze er geen toekomst in zagen. Anderen bleven vasthouden aan het potentieel van het spel. Vooral Dave Jones (oprichter van DMA Design) speelde een sleutelrol in het verdedigen van het project.
Omdat het spel in een top-down perspectief werd gemaakt, moest veel informatie worden weergegeven op een beperkte resolutie. Het team worstelde met hoe ze een levendige, open wereld konden creëren zonder de hardware te overbelasten. Denk aan verkeerslogica, AI, en dynamische politie-reacties, dat alles moest soepel draaien op pc’s uit de jaren 90. De ontwikkeling duurde meer dan vier jaar, uitzonderlijk lang voor die tijd. Oorspronkelijk gepland voor 1995, werd het pas in 1997 uitgebracht. Gedurende die tijd veranderden ontwerpkeuzes herhaaldelijk, wat leidde tot vertragingen. Uiteindelijk was het spel een bescheiden succes, maar het was zeker niet de doorbraak waar men op hoopte.
De Uitbreidingen: London 1969 en London 1961
De eerste twee GTA extension packs waren Grand Theft Auto: London, 1969 & Grand Theft Auto: London, 1961. Omdat GTA 2 nog niet uit was voor de Game Boy in 1999, bracht DMA studios twee extension packs uit. Eerst kwam London 1969 uit en daarna London 1961. De 1961 versie was alleen te spelen met de 1969 versie, waardoor veel mensen de 1969 versie ook maar kochten. DMA was helemaal niet zo slecht in marketing.
Lees ook: Afmetingen en laadvermogen Ford Grand C-Max
Grand Theft Auto 2: Een Afgemaakte Eerste Stap
De tweede GTA game was Grand Theft Auto 2. De game werd in 1999 uitgebracht voor de PlayStation en PC en in 2000 voor de Dreamcast en GameBoy Color en zag er als volgt uit:
Grand Theft Auto 2
Drie jaar later kwam GTA 2 pas uit. Waarom dit zo lang duurde is geen raadsel, want de lijst met verbeteringen hield maar niet op. Hoewel het spel nog steeds top-down was, zat er nu een effect van diepte in en alles liep soepeler. DMA beweerde alle codes te hebben herschreven voor deze game. Ook waren er meer missie's, was de map drukker en groter en kregen de voetgangers geloofwaardigere reacties.
Het geluid was ook mooier en je mocht nu zelf kiezen voor welke groep je missies deed in het spel. Als je voor een groep werkte, probeerden de leden van de andere groepen je te doden. Dit was zeer innovatief, want je keuzes hadden dus echte gevolgen op je spel. De game werd in 1999 uitgebracht door Rockstar Games. Het is het tweede deel in de populaire Grand Theft Auto-serie en speelt zich af in een fictieve stad genaamd “Anywhere City”, die verdeeld is in drie districten.
De verbeteringen in de storyline en vrijheid maakten het verschil. Zo had je nu maar één karakter en het concept van de moderne GTA komt langzaam naar voren door middel van de bende-oorlogen. GTA was wel een mooi spel en heel leuk om te spelen, maar het zat toch nog wel heel dichtbij de arcadewortels die de eerste game zo iconisch maakte.
Lees ook: Renault Grand Scenic: Alles over afmetingen
De game deed het ook enorm sterk op de markt, want in de helft van de tijd verkocht het twee keer zoveel als zijn voorganger. Grand Theft Auto 2 begon opeens zeker wat potentie te laten zien en of het nou aan het feit lag dat er nu meerdere spellen met veel gore op de markt waren gekomen of omdat het spel gewoon echt beter was, de recensenten waren opeens een stuk positiever. Dus eigenlijk had de ontwikkelaar de irritante foutjes van eerder aangepakt en ook werd er wat meer diepte toegevoegd aan de game qua feel.
En dat somde precies het probleem op dat mensen bij DMA moesten oplossen: originaliteit. Het was een leuk spel, maar niet geweldig. De multiplayer was tevens het startpunt van wat GTA V nu zo immens populair maakte. Via LAN parties was het spel ontzettend populair. Elkaar neerschieten en olievlekken neerleggen waardoor iemand die je achtervolgde in het water beland; Het zorgde voor heel wat hilariteit en zorgt bij mij nog altijd voor nostalgische gevoelens hier en daar. Het lokaal genieten is iets wat helaas nu redelijk verleden tijd is geworden, nu online de mainstream is geworden.
De Sprong naar 3D: Grand Theft Auto III
En toen opeens nam DMA een grote stap..... De derde GTA game was Grand Theft Auto III. De game werd in 2001 uitgebracht voor de PlayStation 2, in 2002 PC en in 2003 voor de Xbox en zag er als volgt uit:
Grand Theft Auto III
Het duurde drie jaar voordat GTA III verscheen voor de PlayStation 2. Een jaar later kwam het spel ook uit voor de PC en het jaar daarop voor de Xbox. Blijkbaar is het dus niks nieuws dat de game eerst uitgebracht werd op last-gen en daarna op next-gen. Door de nieuwe capaciteiten van de nieuwe generatie consoles, nam ook GTA de sprong naar 3D. En wat pakte dat goed uit. Omdat de capaciteiten van de consoles groter waren geworden, konden de mensen van DMA nog meer vrijheid aan de speler geven. Doordat de game nu 3D was kwamen nu allemaal vette nieuwe features in de game zoals snipen, schieten op verschillende lichaamsdelen en granaten over dingen heen kunnen mikken. Ook was dit de eerste GTA met ingesproken cutscenes.
In deze GTA begon een trend die eigenlijk nooit meer uit GTA is verdwenen: de stunts. Dankzij de nieuwe engine en de 3D omgeving kon men salto's, barrel rolls en enorme sprongen met auto's maken. Ook kon je nu een vliegtuigje besturen, ook al was dat bijna ongmogelijk door de besturing. Verder zat er een ongekende hoeveelheid easter eggs in de game, waar spelers uren naar konden zoeken om ze allemaal te vinden. Dit was ook de eerste GTA waar men begon te tellen in Romeinse cijfers in plaats van gewone getallen.
Het spel verkocht als een malle. Uiteindelijk zijn er 14,5 miljoen kopieën verkocht. GTA III stond in 2001 op nummer 1 van de meest verkochte games. In 2002 werd de game van z'n troon gestoten door GTA Vice City, maar bleef die op nummer twee staan. Iedereen was dol op de third-person driver shooter mix.
Eigenlijk beschrijft dat de game perfect: het is een mooie game en zeer vooruitstrevend ten opzichte van andere sandbox games.
De Verhaallijn van GTA III
Je speelt als een naamloze, zwijgende protagonist (later bekend als Claude), die aan het begin van het spel wordt verraden door zijn vriendin Catalina tijdens een bankoverval. Ze laat hem voor dood achter, maar Claude overleeft en ontsnapt tijdens een gevangenistransport. Hij belandt in Liberty City, waar hij zich opwerkt in de onderwereld om uiteindelijk wraak te nemen op Catalina. Gedurende het spel werkt Claude voor verschillende criminele organisaties: van de Leone-maffiafamilie tot Aziatische en Colombiaanse kartels. De wereld van Liberty City is duister, corrupt en gewelddadig, en Claude beweegt zich er geruisloos doorheen, zonder ooit zelf een woord te zeggen. Het verhaal draait om verraad, macht en overleving in een stad waar iedereen elkaar gebruikt.
Controverse en Populariteit
Door het extreme geweld in de game werd het spel controversieel. Er gingen zelfs geluiden dat het spel te ver ging en de Carmageddon-verhalen gingen al snel rond over dat het verboden moest worden. Dat wekt natuurlijk alleen maar meer interesse bij spelers, waarmee het spel uitermate populair werd.
De Evolutie Vervolgt: Vice City en San Andreas
Met de komst van GTA: Vice City (2002) en GTA: San Andreas (2004) groeide de franchise explosief in populariteit. De games combineerden scherpe satire, muziek uit het tijdperk waarin ze zich afspeelden, en verbeterde gameplay-mechanieken. San Andreas bood zelfs RPG-elementen en een enorme spelwereld met drie steden. Deze titels versterkten de reputatie van Rockstar Games als een ontwikkelaar die technische innovatie wist te koppelen aan sterke storytelling.
| Game | Jaar van Uitgave | Belangrijkste Kenmerken |
|---|---|---|
| Grand Theft Auto III | 2001 | Eerste 3D GTA, open wereld, ingesproken cutscenes |
| Grand Theft Auto: Vice City | 2002 | Nieuwe stad gebaseerd op Miami, gebouwen kopen |
| Grand Theft Auto: San Andreas | 2004 | RPG-elementen, enorme spelwereld met drie steden |
Grand Theft Auto IV en V: Wereldwijd Succes
Het echte wereldwijde succes kwam met Grand Theft Auto IV (2008) en vooral Grand Theft Auto V (2013). In GTA IV speel je als Niko Bellic, een voormalige soldaat uit Oost-Europa die naar Liberty City komt op uitnodiging van zijn neef Roman, die hem een leven vol rijkdom belooft. In werkelijkheid blijkt Roman in de problemen te zitten met schuldeisers en kleine criminelen. Niko komt er snel achter dat de Amerikaanse droom een leugen is en raakt opnieuw verstrikt in geweld, dit keer in een stad die niet beter is dan waar hij vandaan kwam. Echt tot zijn recht kwam Niko nog niet gelijk. Hij oogde als een Roemeense migrant die hier de asperges komt steken en tussendoor nog wat drugs dealt.
GTA V, gelanceerd in 2013, bracht een vernieuwende draai aan de serie door drie hoofdpersonages met elk hun eigen achtergrond en motieven speelbaar te maken: Michael De Santa, een voormalige bankovervaller die leeft in een luxe getuigenbeschermingsdeal; Franklin Clinton, een jonge bende-afkomstige man die omhoog wil klimmen in de criminele wereld; en Trevor Philips, een gewelddadige en onvoorspelbare ex-militair en drugsdealer. De game speelt zich af in Los Santos, een uitgestrekte stad gebaseerd op Los Angeles, en biedt een dynamische wereld vol satire, maatschappijkritiek en hyperrealistisch detail.
Een van de grootste innovaties in GTA V was het dynamisch wisselen tussen drie hoofdpersonages. Dit gaf het spel een filmisch gevoel: tijdens missies kon je bijvoorbeeld als Michael sluipschutter zijn, als Franklin de ontsnappingschauffeur, en als Trevor binnenstormen met brute kracht. Buiten missies hadden alle drie unieke routines, relaties, en locaties. Dit zorgde voor meer variatie in gameplay en verhaalbeleving dan ooit tevoren. De combinatie van open gameplay, maatschappijkritiek en technische kwaliteit zorgde ervoor dat GTA meer werd dan een spel - het werd een merk en fenomeen dat invloed had op de hele game-industrie.
De Toekomst: Grand Theft Auto VI
De verwachting voor GTA VI is dan ook gigantisch, met miljoenen fans wereldwijd die reikhalzend uitkijken naar de volgende stap in de evolutie van de serie. Volgens de trailer en diverse lekken speelt Grand Theft Auto 6 zich af in een moderne interpretatie van Vice City, Rockstar’s versie van Miami. Er wordt gespeculeerd dat de game twee hoofdpersonages zal hebben, een man en een vrouw, die verwikkeld zijn in een verhaal over criminaliteit, familie en overleven in een kapitalistische wereld. Het verhaal lijkt sterke invloeden te hebben van misdaadfilms en series zoals Narcos en Scarface.
Grand Theft Auto VI
We kunnen in de teaser trailers al verbluffende realistische beelden zien. De game maakt gebruik van een nieuwe engine die zorgt voor ongekende grafische kwaliteit en realisme. Steden en landschappen zijn levendiger dan ooit, met gedetailleerde weersystemen, dynamische NPC-interacties en een naadloze open wereld. Volgens insiders is de game het meest ambitieuze project van Rockstar tot nu toe.