Psoriasis is een veel voorkomende auto-immuunziekte die tot uiting komt in de huid. Het is een aandoening waarbij de huid lange tijd ontstoken is en is niet besmettelijk. Psoriasis is een auto-immuunziekte van de huid.
Bij psoriasis delen de cellen van uw bovenste huidlaag sneller dan normaal. Plaatsen waar psoriasis vaak tot uiting komt zijn de ellebogen, knieën, knokkels en de hoofdhuid. Er is dan sprake van schilferende of rode plekken op de huid die jeuk kunnen veroorzaken. De roodheid wijst op een ontstekingsreactie.
Psoriasis op de elleboog
Ongeveer 20 procent van de patiënten met psoriasis ontwikkelt ook een reumatische aandoening die arthritis psoriatica wordt genoemd. De relatie tussen deze huid- en gewrichtsverschijnselen is echter complex: patiënten kunnen ernstige psoriasis hebben zonder gewrichtsklachten, terwijl anderen minimale psoriasis maar ernstige gewrichtsklachten hebben.
Hoe ontstaat Psoriasis?
Hoe psoriasis ontstaat is nog niet helemaal duidelijk. Wel weten we uit onderzoek dat het afweersysteem een belangrijke rol speelt. De huid bij mensen met psoriasis vernieuwt zich in 6 tot 7 dagen, terwijl dit normaliter 26 tot 27 dagen duurt.
Lees ook: Hoe auto afschrijving berekenen?
Psoriasis ontstaat omdat de dynamiek in de huid verstoord is. De bovenste laag van onze huid vernieuwt voortdurend. In deze laag zit de opperhuid. Onderaan de opperhuid zit de basaal cellen laag. Deze laag deelt voortdurend en maakt nieuwe cellen. Deze cellen schuiven langzaam op naar de bovenste laag van de opperhuid. Tijdens het opschuiven sterven ze langzaam af. Door wassen en wrijven verdwijnen zij geleidelijk om plaats te maken voor de volgende. Zo wordt de hoornlaag met een constante snelheid steeds vernieuwd. Na ongeveer 28 dagen is er een geheel nieuwe huid.
Bij psoriasis gaat de celdeling abnormaal snel. Het gehele proces is verstoord. Bij psoriasis vernieuwt de huid zich in ongeveer 4 of 5 dagen. Er ontstaan te veel huidcellen en deze krijgen niet de kans om volledig uit te groeien. Het immuunsysteem met een ontsteking. Hierdoor wordt de psoriasis huid dik en rood. De ontstekingscellen in de lederhuid houden de psoriasis in stand.
Bij psoriasis lijkt het erop dat een bepaalde afweercel (de T-cel) zijn werk niet meer goed doet. Hierdoor richt de afweer zich tegen eigen huidcellen. Het afweersysteem 'vergist' zich dus en ziet de eigen cellen als vijandelijke indringers. Het gevolg is dat de huidcellen zich sneller gaan delen. Dat wordt een auto-immuunziekte genoemd.
Psoriasis op de huid
Verschillende Vormen van Psoriasis
Er zijn verschillende vormen van psoriasis. De belangrijkste bevinding uit het onderzoek van Leijten en collega's was dat psoriasis en arthritis psoriatica een overwegend gedeelde genetische achtergrond hebben en overlappende immunologische en proteomische kenmerken. Dit bevestigt dat beide aandoeningen vallen binnen het spectrum van één enkele ziekte.
Lees ook: Vind de perfecte autodealer in Huizen
De meest voorkomende vorm is plaque psoriasis. Een andere naam voor plaque psoriasis is psoriasis vulgaris. Dan heeft iemand plakken op de huid. Die plakken zijn bij mensen met een lichte huid zalmroze of rood. Bij mensen met een donkere huid zijn ze grijs. Op die plakken zitten zilverkleurige of witte schilfers. Als de schilfers weggehaald worden, kan het gaan bloeden. psoriasis guttata: dan heeft iemand veel rode plekjes op de huid. Die plekjes zitten vooral op de romp, de bovenarmen en bovenbenen. Iemand krijgt ze vaak plotseling en ze gaan na enkele weken of maanden ook weer weg. Bij deze vorm heeft iemand vaak eerst keelontsteking of ontstoken amandelen gehad. pustuleuze psoriasis: bij deze vorm heeft iemand rode plekjes met puistjes. erythroderma: dit is een heel ernstige en heel zeldzame vorm van psoriasis met roodheid en schilfers op meer dan driekwart van de huid op het lichaam. psoriasis inversa: bij deze vorm heeft iemand psoriasis in plooien van het lichaam. Dat kan zijn in de oksels, onder de borsten, in de navel, in de liezen, of tussen de billen.
Psoriasis kan ook zorgen voor afwijkingen aan de nagels. Dan kunnen er geelbruine vlekken op en deukjes in de nagels zitten.
Symptomen van Psoriasis
Bij psoriasis heeft u rode, schilferige en jeukende plekken. Die kunnen over het hele lichaam voorkomen. Ook veranderen soms de nagelbedden en de nagels. Psoriasis komt in meerdere vormen voor.
Vrijwel iedereen met psoriasis die niet wordt behandeld heeft last van schilfering. De een heeft daar meer last van dan de ander. Als psoriasis op het hoofd zit, dan zijn de schilfers vaak zichtbaar op de kleren. Men zegt dat psoriasis een huidaandoening is die niet jeukt. Sommige mensen met psoriasis hebben er toch veel last van. Meestal doet psoriasis ook geen pijn. Maar er zijn gevoelige plekken. Lastige plaatsen zijn bijvoorbeeld huidplooien, de onderkant van de voeten en de handpalmen. Op deze plaatsen kunnen de plekken over elkaar heen schuiven. Pijn kan ook veroorzaakt worden door het open krabben van de psoriasis plekken.
De klachten die men krijgt door de psoriasis zijn afhankelijk van een aantal zaken: het soort, de ernst, waar de plekken zitten en hoe uitgebreid deze is.
Lees ook: Elektrische Auto Pechhulp
Psoriasis nagels
Artritis Psoriatica
Artritis psoriatica bestaat uit twee ziekten: psoriasis en artritis. 10 tot 30 procent van de mensen met psoriasis lijdt aan chronische gewrichtsontstekingen.
Bij artritis psoriatica heeft u klachten aan de gewrichten. Gezwollen en pijnlijke gewrichten: in het eerste stadium ontsteekt het gewricht (het synoviale membraan). Soms zit er vocht in de gewrichtsholte. Op lange termijn kunnen weefsels rondom het gewricht beschadigen, zoals het bot.
De resultaten van de klinische studies in dit proefschrift geven aan dat screeningsvragenlijsten voor arthritis psoriatica ook zouden moeten worden geïmplementeerd in de dermatologische patiëntenzorg. Wat behandeling van arthritis psoriatica betreft, geven de resultaten in dit promotieonderzoek aan dat de keuze van een geneesmiddel moet worden geselecteerd op geleide van de symptomen, met methotrexaat als voorkeursoptie boven sulfasalazine.
Oorzaken en Risicofactoren
De precieze oorzaak van artritis psoriatica is niet bekend. Wel speelt erfelijkheid een rol. Ongeveer 50 procent van de patiënten is HLAB27-positief wat betekent dat u een bepaald weefseltype heeft.
Psoriasis komt in sommige families betrekkelijk vaak voor. Dat wijst op erfelijke aanleg. Er zijn meer dan 10 of meer verschillende stukjes DNA bij betrokken. Psoriasis kan bij iedereen die daarvoor een aanleg heeft ontstaan. Psoriasis gaat op en neer. Het lijkt het erop dat stress psoriasis kan verergeren of veroorzaken (bij erfelijke aanleg). Er ontstaat een vicieuze cirkel omdat psoriasis weer tot stress kan leiden. Ongeveer een derde van de mensen met psoriasis heeft hierdoor psychische klachten. Psoriasis wordt niet veroorzaakt door een infectie. Een infectie kan psoriasis verergeren. Psoriasis kan ontstaan na een keelontsteking. Dat komt vooral voor bij jongeren. Op korte tijd ontstaan op de huid kleine druppelvormige psoriasisplekjes. In het begin is er weinig schilfering.
Sommige medicijnen kunnen psoriasis veroorzaken of verergeren. Huidbeschadigingen bij mensen die psoriasis hebben kunnen leiden tot nieuwe psoriasisplekken. Dit heet het ‘Köbner-fenomeen’. Dit na 7 tot 14 dagen. Mensen met overgewicht reageren minder goed op behandeling. Dat komt omdat het medicijn zich over meer lichaamsweefsel moet verdelen.
Mensen met psoriasis blijken over het algemeen meer te roken en alcohol te drinken dan mensen zonder psoriasis. Het is moeilijk te zeggen wat de oorzaak is en wat het gevolg is. Studies kunnen daar geen duidelijk antwoord op geven. Stoppen met roken en matigen van alcohol is wenselijk.
Psoriasis kan op elke leeftijd ontstaan. Het ontstaat meestal voor het eerst rond de puberteit: tussen 15 en 20 jaar. Type 1: vroege psoriasis. Type 2: late psoriasis. Bij kinderen verloopt de ziekte vaak ernstiger en komt psoriasis ook vaker in de familie voor. Kinderen kunnen al de verschillende vormen van psoriasis krijgen. Psoriasis op jonge leeftijd kan een behoorlijk zware belasting zijn voor de ouders en het kind.
Hoe psoriasis zal verlopen is niet te voorspellen. Psoriasis geneest niet spontaan. Men kan er levenslang last van hebben. Psoriasis heeft een golvend beloop waarbij periodes van verbetering en verergering elkaar afwisselen. In zonnige landen komt minder psoriasis voor. Zonlicht heeft een ontstekingsremmend effect op de huid waardoor psoriasis vaak verbetert. Psoriasis komt overal voor, maar meer bij blanken. Aziaten en Afrikanen hebben er minder last van. Bij indianen is het helemaal zeldzaam. De plekken zien er op een donkere huid anders uit dan op een lichte huid. Daardoor zijn ze soms ook moeilijk te herkennen.
Bij ongeveer de helft van de vrouwen met psoriasis heeft de zwangerschap invloed op de ernst ervan.
Diagnose en Meting van de Ernst
De diagnose wordt gesteld op basis van de verschijnselen. Het stellen van de diagnose is eenvoudig, omdat de aandoening goed zichtbaar is.
De uitgebreidheid en de ernst van de psoriasis kan gemeten worden door middel van de BSA (Body Surface Area) en de PASI-score. In de dagelijkse praktijk wordt vaker de BSA gebruikt omdat deze eenvoudiger is. PASI staat voor Psoriasis Area and Severity Index (psoriasisindex voor uitgebreidheid en ernst). De ernst van psoriasis hangt af van de grootte van het oppervlak van de huid dat bedekt is met en van de mate waarin het de kwaliteit van leven beïnvloedt.
Impact op de Kwaliteit van Leven
Psoriasis kan een grote invloed hebben op de kwaliteit van leven. Het is een chronische ontstekingsziekte van de huid met een wisselvallig karakter. Hierbij kan onder andere gewrichtsaantasting ontstaan. Ups en downs kenmerken de ziekte. Perioden waarin de huid minder aangetast is worden afgewisseld door perioden waarin de psoriasis weer opvlamt. Dit kan voor veel onzekerheid zorgen en het lastig maken om er in het dagelijks leven mee om te gaan.
Een arts kan denken aan psoriasis als iemand kenmerken heeft die hierboven staan. Een arts kijkt naar de huid over het hele lichaam en naar de nagels. En vraagt naar de klachten die iemand heeft. Ook wordt er gevraagd hoe en wanneer iemand klachten kreeg.
Behandeling van Psoriasis
Psoriasis kan niet genezen. Er zijn wel verschillende behandelingen om de klachten minder te maken. Bijvoorbeeld bepaalde medicijnen (pillen, prikken en/of zalf), lichttherapie met ultraviolet licht en leefstijladviezen zoals: stoppen met roken, minder alcohol gebruiken, afvallen, beter leren slapen en meer lichaamsbeweging.
Er kan ook worden behandeld door middel van lichttherapie. Door lichttherapie kan de groei van de huid en daarmee de ontsteking worden geremd. Soms wordt dit als vervanger gebruikt voor medicatie. Hierbij wordt gebruik gemaakt van tabletten of injecties. Dit wordt vaak toegepast als de huidafwijkingen ernstig zijn en lokale behandelingen of lichttherapie niet helpt. Systemische behandeling is er in veel gevallen op gericht de celdeling van de huid te remmen of op een andere manier psoriasis te onderdrukken.
Door de huid goed in te smeren met een vettige zalf of badolie kan iemand zelf enige invloed uitoefenen op de ernst van de verschijnselen. Krabben wordt ook afgeraden, aangezien de huid heel dun en gevoelig is.
Eerder kon je al lezen stress een belangrijke trigger van psoriasis is. Daarom is stressmanagement enorm belangrijk als je klachten wilt verminderen. Net als bij vrijwel iedere auto-immuunziekte speelt voeding ook een rol bij psoriasis. Bepaalde voedingsmiddelen en dranken kunnen klachten verergeren. Daarnaast zijn gluten voor de meeste mensen met auto-immuunziekten - en dus ook voor de meeste mensen met psoriasis - problematisch. Dit komt onder andere omdat mensen met psoriasis een verhoogde kans hebben op een andere auto-immuunziekte, coeliakie (gluten-intolerantie) genaamd. Dit is een auto-immuunziekte die geactiveerd wordt door het eten van gluten. Het eten van gluten veroorzaakt dan ontstekingen die zich niet tot de darmen beperken. Glutenbevattende granen zijn niet alleen problematisch bij coeliakie. Naast gluten en alcohol zijn meer voedingsmiddelen die klachten kunnen veroorzaken en/of in stand kunnen houden. Welke voedingsmiddelen dit zijn verschilt per persoon. Een eliminatie-provocatie dieet - zoals het AIP dieet - is de enige betrouwbare manier om te achterhalen welke voeding een negatieve impact op jou heeft. Het auto-immuun protocol (AIP) is een voedings- en leefstijlprotocol dat speciaal ontwikkeld is voor mensen met auto-immuunaandoeningen. Het heeft als doel om klachten te verlichten en de levenskwaliteit te optimaliseren.
Genetische Aanleg en Erfelijkheid
Psoriasis is een multifactoriële ziekte. Er zijn meerdere veranderingen in genen en verschillende omgevingsfactoren die samen de ziekte veroorzaken. Bij een multifactoriële ziekte, kan niet goed bepaald worden hoe groot de kans is dat andere familieleden de ziekte ook krijgen.
Psoriasis komt wel vaak bij verschillende mensen in een familie voor. Iemand met psoriasis kan veranderingen in genen geërfd hebben. Die persoon heeft dan de aanleg voor psoriasis.
Heb jij en/of heeft je partner psoriasis en willen jullie een kind? Bespreek dit dan voordat je zwanger wordt met een arts. Sommige medicijnen die je voor psoriasis kunt gebruiken, kunnen schadelijk zijn voor je ongeboren kind.