Er worden verschillende termen door elkaar gebruikt: biologische of ‘organic’ wijn, ecologische, biodynamische, vegan en natuurwijn. Termen die allemaal betrekking hebben op wijn van biologische druiven waarop tijdens de teelt geen bestrijdingsmiddelen tegen onkruid of ongedierte zijn toegepast én die minder sulfiet (zwaveloxide) bevatten dan conventionele wijnen.
De termen worden beschouwd als een kwaliteitspredikaat voor betere en gezondere wijn. Bij de vergisting van druiven ontstaat overigens van nature altijd wat sulfiet, dus geheel sulfietvrije wijn bestaat niet. Sulfiet heeft een antibacteriële werking én beschermt een wijn tegen oxidatie.
Biologische Wijn
Gemotiveerd door de toenemende vraag naar ecologische producten en de groeiende aandacht voor gezondheid en een schoner milieu, stappen steeds meer wijnboeren over op biologische druiventeelt. Welke wijn biologisch genoemd mag worden, is duidelijk gereguleerd. De wijn moet gemaakt zijn van druiven die biologisch zijn geteeld en de druiven moeten in de wijnkelder volgens strikte voorwaarden worden verwerkt.
Hierdoor zijn een aantal technieken waarmee men fouten kan corrigeren verboden. Dit wordt geregeld door de biologische regelgeving vanuit de EU. Sinds 1 juli 2010 bestaat vanuit de EU het bio-logo (een groen blaadje) voor gecertificeerde biologische producten.
De biologische wijnboer moet creatief zijn in het zoeken naar manieren om zijn druivenstokken en druiven te beschermen en goed te laten groeien. Het niet omploegen van de grond tussen de wijnstokken geeft weliswaar meer biodiversiteit, maar zorgt er ook voor dat het oppervlakkige wortelstelsel blijft groeien ten koste van de belangrijkere, dieperliggende wortels van de wijnstok.
Lees ook: Eenvoudig Coq au Vin Blanc Recept
De druiven voor biologische wijn worden vrijwel altijd met de hand geplukt en tijdens het plukken geselecteerd. Hiermee wordt voorkomen dat er ongewenste bijvangst (insecten, takken, bladeren) in de wijn terecht komt.
Er zijn veel kleine wijnboeren die biologisch werken, maar die dat vanwege de hoge certificeringskosten en de administratieve rompslomp zonder certificaat doen.
Ecologische Wijn
Ecologische wijn verschilt niet van biologische wijn, de druiventeelt en het proces van wijn maken is gelijk. De ecologische wijnmaker is binnen zijn of haar hele bedrijf echter bewuster bezig met duurzaamheid en milieuvriendelijkheid.
Zo zijn er veel voorbeelden van energiebesparende maatregelen: zonnepanelen op het dak van de wijnmakerij om eigen energie op te wekken, maar ook het opvangen van regenwater, de behandeling van het proceswater in een plantaardige rioolwaterzuiveringsinstallatie en de beperking van het gebruik van plastic, aluminium of lood in de doppen en verzegeling van flessen komen steeds vaker voor. Voor het produceren van 1 liter wijn is gemiddeld 300 liter water nodig en dat schreeuwt bijvoorbeeld om innovatie.
Verboon Wines item Doe Maar Duurzaam S16E51 24 december 2022; Innovatie
Lees ook: Meer over Peugeot Rosé
Biodynamische Wijn
Biodynamische wijnbouw is gebaseerd op de filosofie van Rudolf Steiner, die de biodynamische beweging begon. Biodynamische wijnboeren gaan verder dan biologische wijnboeren. Ze beschouwen alle aspecten van het wijndomein en de omliggende natuur als elementen die met elkaar in verbinding staan.
Dat betekent bijvoorbeeld dat de wijngaard gezond wordt gehouden met biodynamische preparaten die ze zelf voortbrengt en dat het aanplanten, snoeien en oogsten gebeurt volgens een biodynamische kalender. Daarbij wordt naar de stand van de hemellichamen gekeken. Biodynamische wijnbouw brengt geweldige wijnen voort.
Vegan Wijn
In het wijnbereidingsproces kunnen klaringsmiddelen (eiwit, vislijm, gelatine) worden gebruikt. Deze binden, vooral bij het maken van witte wijn, het sediment en andere zwevende deeltjes en ruimen het op. Een veganistische wijn is een biologische wijn, waarbij gekozen is voor niet-dierlijke producten om de wijn te klaren. Het kan ook dat de wijn niet wordt geklaard, zoals bij sommige natuurwijnen het geval is.
Natuurwijn
Natuurwijn is wijn in zijn meest pure vorm. Een wijn is een natuurwijn als de wijnmaker de algemene regels voor natuurlijke wijnproductie heeft gevolgd. Natuurwijn is (nog) niet aan regelgeving onderworpen, iedereen mag zijn wijn “natuurwijn” noemen.
Bij de natuurlijke wijnproductie wordt ingrijpen in het proces vermeden, evenals de toevoeging van wijngist om de gisting op gang te brengen. Na de fermentatie zinken de gisten naar de bodem van de fermentatietank en wordt de wijn boven de gisten weggepompt.
Bij conventionele wijn wordt deze vervolgens gefilterd en voor de botteling beschermd tegen oxidatie met behulp van sulfieten (zwavel). Bij de productie van natuurlijke wijn is geen sprake van filtratie.
Natuurwijnen hebben vaak een wat andere smaak dan de meeste conventionele wijnen, ze zijn troebel en meer ‘funky’. Natuurwijnen zijn in opkomst en een sterke trend in de wijnscenes van grote steden als Amsterdam en Rotterdam.
Natuurwijn drinkt men inmiddels ook in groter gezelschap en er zijn wijnbars die alleen natuurwijn op de kaart hebben staan. Natuurlijke wijnen openen ook een nieuwe wereld voor veel mensen die voorheen niet van de smaak van wijn hielden.
Doordat ze enerzijds nauwelijks zwavelhoudend zijn en anderzijds ongefilterd blijven, smaken ze anders dan conventioneel geproduceerde wijnen. Daarnaast zijn ze door hun speciale productiemethode ook interessant voor mensen die de zwavel (sulfiet) in wijn slecht kunnen verdragen.
Misverstanden over Sulfiet
Een hardnekkig misverstand is dat sulfieten verantwoordelijk zijn voor hoofdpijn na het drinken van wijn. Dat klopt niet, de hoeveelheid genuttigde alcohol is meestal de boosdoener.
Prijs en Kwaliteit
Goede biologische, biodynamische of natuurwijn heeft zijn prijs en dat is gerechtvaardigd. Vanwege de hogere arbeidsintensiteit en de lagere opbrengst kosten deze wijnen doorgaans wat meer dan conventioneel geproduceerde wijnen. Uiteindelijk zal smaak u moeten overtuigen.
Franse Wijnterminologie
Frankrijk is hét klassieke wijnland van de wereld, met diverse wijnen en wijngebieden die nog altijd een standaard vormen, zoals Bordeaux, Bourgogne, Champagne, Loire en Rhône. Voor druivenrassen geldt hetzelfde. De Fransen hebben het concept terroir ontwikkeld, het complex van natuurlijke factoren die bepalend zijn voor de smaak van een wijn. De etikettering van hun wijnen is daarop gebaseerd.
Het Franse systeem van herkomstbenamingen telt drie niveaus. Het basisniveau is wijn zonder specifieke herkomst: vin de France. Vervolgens is er landwijn met een beschermde herkomstbenaming: de Indication Géographique Protégée (IGP), opvolger van de vin de pays. De top bestaat uit wijnen met een Appellation d’Origine Protégée (AOP), de vroegere AOC. Binnen bepaalde AOP’s bestaan wijngaardclassificaties, waarbij de beste wijngaarden de status van premier of grand cru dragen.
Door de grote afwisseling van terroirs, met enorme verschillen tussen bijvoorbeeld de koele Champagne en de warme Languedoc, en dankzij enorm veel lokale tradities is het Franse wijnaanbod eindeloos gevarieerd.
Vin de France kan van alles zijn, als het maar vergist druivensap uit Frankrijk is. De oorsprong is eenvoudige vin de table, tegenwoordig ook kwaliteitswijnen die buiten de strikte regels van een AOC vallen. Dit kan zijn door de ligging van desbetreffende wijngaard buiten de grenzen van AOC of IGP.
Domaine Sérol: Een Voorbeeld van Toewijding
De familie Sérol is al actief in de wijnbouw sinds 1700, maar het was Stéphane Sérols vader Robert, die het domaine echt op de kaart heeft gezet. In 1970 bottelde hij de eerste wijnen ‘au domaine’. Stéphane en zijn vrouw Carine staan aan het hoofd van de organisatie. Met 32 hectare gamay Saint-Romain en 2 hectare viognier plus nieuwe aanplant van chenin blanc in 2018 is Domaine Sérol een van de grootste producenten in de kleine AOC Côte Roannaise (220 hectare).
Er wordt een grote hoeveelheid aan single-vineyard wijnen gemaakt. Er vindt een dubbele selectie van het fruit plaats, in de wijngaard en daarna op een sorteertafel. In de kelder volgt het domaine een duidelijke filosofie van minimale interventie. De fermentatie is spontaan. Veel van de wijnen worden gemaakt zoals in de Beaujolais, semi-carbonique. Rijping op vaten van verschillende materialen; cement, houten foeders en amfora’s. Meestal voert het domaine een lichte filtratie uit, vlak voor het bottelen.
Champtoisé: Een Biodynamisch Juweel
Champtoisé, een kleine wijngaard met jonge aanplant chenin blanc in 2018. Een blok van 1,9 hectare groot, volledig biodynamisch. Oostelijke expositie op een hoogte van 400 meter. Gorrhe bodem; gedeformeerde granieten bodems, bijna zand en klei en rood in kleur vanwege het geoxideerde ijzer en mangaan. Hand geoogst. Het fruit wordt snel geperst en gefermenteerd met inheemse gisten. De malolactische fermentatie wordt geblokt. Daarna volgt een rijping van 6 maanden op 500 liter houten vaten en cementen tanks.
In de neus zoete tonen van honing en toffee. Op het pallet goed strak op het bot met vers gras, appel, limoen en grapefruit.
Wijntermen: Een Overzicht
Je zou een woordenboek vol kunnen schrijven met specifieke wijntermen. Hieronder hebben wij een aantal van de meest voorkomende termen voor je op een rijtje gezet.
| Term | Omschrijving |
|---|---|
| Alcohol | De basis van de wijn, die het mogelijk maakt de wijn te bewaren. Om 1% alcohol te verkrijgen is ongeveer 20 gram suiker nodig. |
| Appellation d’Origine Contrôlée | Een Franse kwaliteitsaanduiding voor wijnen met een beschermde herkomstbenaming. |
| Aroma | Het geheel van afzonderlijke geuren, grotendeels afkomstig van de druif. Een deel van het aroma verdwijnt gedurende de gisting en door verloop van tijd. |
| Balans | Een aanwijzing voor de onderlinge verhoudingen in de wijn van vier componenten: alcohol, zuurgraad, suiker en droge extracten. Een rode wijn of witte wijn is in balans als geen van deze karakteristieken overheerst. |
| Barrique | Wijnvat, zoals in Bordeaux gebruikelijk, als regel van eikenhout. De inhoud is 225 liter, dus goed voor 300 flessen. |
| Botrytis | Schimmel met een soms gunstige uitwerking. Bij zogenaamde edele of nobele rotting tast botrytis de druiven aan waardoor er micro gaatjes in de schil ontstaan. |
Wil je meer weten over de meest gebruikte witte en rode druiven?